Στα Τζουμέρκα

Οι φίλοι εκδρομείς

Το δελτίο καιρού για τις επόμενες ημέρες είναι απογοητευτικό: Βροχές και δυνατές καταιγίδες σε όλη την Ελλάδα και ιδιαίτερα στην Ήπειρο η οποία δέχεται συνήθως τον μεγαλύτερο όγκο νερού. Ωστόσο με αισιοδοξία, πίστη κι ελπίδα ξεκινούμε τη διήμερη εκδρομή μας στα Πράμαντα Τζουμέρκων τη Δευτέρα, 7 Μαΐου  το πρωί. Η αναχώρησή μας από το Σ.Σταθμό μ’ ένα μικρό πουλμανάκι 27 θέσεων –το ορεινό και δύσβατο του εδάφους επιβάλλει μικρό λεωφορείο- και οδηγό τον ευγενή και διακριτικό Κώστα. 

Με ευχάριστη διάθεση, ωραία μουσική, ωφέλιμα κείμενα, ανέκδοτα κτλ. Φθάνουμε στην πρώτη μας στάση έξω από τα Γρεβενά στη STRATA. Καφεδάκι και νοστιμότατες πίτες από την Ευλαμπία Α. και τη Χρυσή Π.  και κουραμπιέδες από την Ελένη Α. για το δέκατο εγγόνι!!! 

Παραστατικός ο κ.Αλέκος!

Πριν από τις 11 αντικρύζουμε εξερχόμενοι από την σήραγγα «Λορέντζος Μαβίλης» την Παμβώτιδα με το νησάκι της και τα Γιάνννενα. Από την έξοδο προς Κατσικά εγκαταλείπουμε την Εγνατία και φεύγουμε νοτιότερα προς το χωριό Ελληνικό, όπου και είναι ο πρώτος διπλός προορισμός μας, η Μονή Τσούκας και το Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης του γλύπτη Θ.Παπαγιάννη.

Η Μονή Τσούκας βρίσκεται στην κορυφή ενός υψώματος κι έχει φρουριακή μορφή. Ιδρυμένη από τα τέλη του 12^ου αιώνα είναι το κυριότερο προσκύνημα της περιοχής και πανηγυρίζει στο Γενέσιο της Θεοτόκου, 8 Σεπτεμβρίου. Σ΄όλο το δρόμο από το Ελληνικό ως το Μοναστήρι βλέπουμε γλυπτά του Θ.Παπαγιάννη. Μπαίνουμε στο Καθολικό.  Ένας μοναχός –με έντονα ξενική προφορά, κάποιοι είπαν πως ήταν Γάλλος- μας έψαλλε μια σύντομη Παράκληση στην Παναγία. 

Το Καθολικό της Μονής Τσούκας, το περιτρέχει η κεροδοσιά!

 

Διάφορα χρηστικά αντικείμενα εκτίθενται στο υπόστεγο της Μονής

 

Το εσωτερικό του Καθολικού από τον 12ο αιώνα

Το βελάκι  έξω από το εκκλησάκι μας υποδεικνύει τη θέση θέας πίσω από το Καθολικό! Μιας απίστευτης θέας στη χαράδρα του Άραχθου που ανοίγεται σε αβυσσαλέο βάθος. (περίπου 500 μέτρων). Η άγρια ομορφιά και το δέος συνταιριασμένα. Φωτογραφήσεις, θαυμασμός, δοξολογία του Θεού...

Αναχωρούμε γύρω στις 12 για το Ελληνικό, το όμορφο ηπειρώτικο χωριό που έχει την τιμή να φιλοξενεί ένα καταπληκτικό Μουσείο ενός εξαίρετου ανθρώπου, του γλύπτη Θεόδωρου Παπαγιάννη, ο οποίος κατάγεται από εδώ. Παραθέτω αυτούσια την παρουσίαση του Μουσείου εκ μέρους του δημιουργού του:

Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης Θεόδωρος Παπαγιάννης

Το Μουσείο που δημιουργήθηκε στο Ελληνικό Ιωαννίνων του Δήμου Κατσανοχωρίων φιλιδοξούμε να είναι μοναδικό στο είδος του.

Η μοναδικότητά του έγκειται στο ότι περιλαμβάνει έργα που μιλούν για τον τόπο μας, την Ήπειρο και την ιστορία της. Για ό,τι τη δόξασε και την έκανε σεβαστή στον κάθε Έλληνα που ακούει το όνομά της.

Είναι μοναδικό, γιατί μιλάει για το ψωμί, για τον ευεργέτη, τον ξενιτεμένο, τον πνευματικό άνθρωπο, τον Ηπειρώτη μάστορα, το βοσκό, το γεωργό, την πολύπαθη Ηπειρώτισσα μάνα και τέλος για τη μάθηση.

Το Μουσείο φιλοξενείται σ' ένα ωραίο Σχολείο, εκεί που μάθαμε τα πρώτα μας γράμματα. Κτίστηκε από σπουδαίους Ηπειρώτες μαστόρους με χρήματα του ευεργέτη Νικολάου Μαντελόπουλου, συγχωριανού μας.

Άλλοτε στέγαζε ένα μελίσσι από 150 παιδιά, που έδιναν ζωή και χαρά στον τόπο. Τώρα έχει πολύ λίγα. Κι είναι θλιβερό, είναι παρακμή για έναν τόπο να φθίνει ένα σχολείο λόγω έλλειψης παιδιών. Δείχνει πως ο τόπος πεθαίνει. Με παρηγορεί ωστόσο το γεγονός πως το Μουσείο είναι και αυτό ένα άλλου είδους σχολείο. Χωρίς να μπορεί να το αντικαταστήσει, θα είναι ένα σχολείο αισθητικής κι ένα κύτταρο πολιτισμού της περιοχής μας, με ιδιαίτερη έγνοια για την προστασία και αναβάθμιση του φυσικού περιβάλλοντος αλλά και την ανάδειξη της ηπειρωτικής πολιτιστικής κληρονομιάς.

Θα μπορούσα να προσφέρω αυτά τα έργα σ' ένα πιο κεντρικό Μουσείο στην Αθήνα ή τα Γιάννενα ή οπουδήποτε αλλού. Πιστεύω όμως ότι ο καλύτερος χώρος είναι το Σχολείο του χωριού μας. Γιατί τα έργα που εκθέτουμε αφορούν άμεσα αυτόν τον τόπο. Τα δημιούργησαν οι μνήμες που με σημάδεψαν και με συνοδεύουν σ' όλη μου τη ζωή. Έγιναν από βιώματα δυνατά, που έδωσαν τροφή στη δημιουργικότητά μου. Κατά πώς γράφω σε παλιότερο κείμενό μου: "πετάγονταν σαν φύτρα ανάμεσα απ' ό,τι άλλο είχε συσσωρευτεί επάνω τους". Τίποτα απ' τη μετέπειτα θητεία μου στην τέχνη δεν μπορούσε να τα εμποδίσει να κάνουν την παρουσία τους. Απαιτούσαν πιεστικά πλαστική ερμηνεία, ζητούσαν έκφραση.

Το Μουσείο μας είναι, όπως είπα, μοναδικό, γιατί τα έργα:

• Μιλούν για το ψωμί, την απαρχή του πολιτισμού κατά το Διαγόρα, που τόσο πολύ ταυτίστηκε με τον Ηπειρώτη και τη ζωή του.

• Μιλούν για τον ξενιτεμένο και τον Ευεργέτη.

Ο Μετανάστης, όταν επιστρέφει στην πατρίδα

γέρος πια, κουρασμένος και μόνος 

γιατί έχει ξεχαστεί απ' αυτούς που απόμειναν πίσω...

• Μιλούν για τον πνευματικό άνθρωπο και τα γράμματα, για την πνευματική άνθηση που δημιουργήθηκε τη δύσκολη περίοδο της τουρκοκρατίας μέσα από λαμπρά σχολεία, με σπουδαίους πνευματικούς ανθρώπους ως δασκάλους, που κράτησαν ζωντανή την εθνική συνείδηση.

• Μιλούν για τον χτίστη, που η μαστοριά του τον έκανε διάσημο και περιζήτητο στα πέρατα του κόσμου. Κι εγώ σεμνύνομαι να λέω πως είμαι ένας εργάτης απ' το συνάφι τους!

• Μιλούν για τον κτηνοτρόφο και τον γεωργό, τον ξωμάχο του χωριού, που εκτός της κύριας δουλειάς του έκανε και άλλες χίλιες δυό.

Ανάμεσα σ' αυτά τα έργα υπάρχουν και πολλά που είναι καμωμένα από τ' αποκαϊδια του Πολυτεχνείου, περίτεχνα συνδυασμένα και στολισμένα με άλλα υλικά ανακυκλώσιμα. Αντικείμενα δεύτερης χρήσης, πεταμένα, ξεχασμένα στις μάντρες, αλλά με τη δική τους ιστορία. Όλ' αυτά μαζί έδωσαν τραγικές μορφές, για να θυμίζουν το τραγικό γεγονός και να στέλνουν το μήνυμά του. Ήταν βλέπετε από ευεργέτες Ηπειρώτες καμωμένο και αυτό το υπέροχο πνευματικό ίδρυμα και η πολιτεία το εγκατέλειψε, όπως και τόσα άλλα έργα ευεργετών.

Στο Μουσείο υπάρχουν πορτρέτα σημαντικών ανθρώπων, όπως και πολλών απλών λαϊκών ανθρώπων οι μορφές. Η ιδιαιτερότητά τους οφείλεται στο ότι, πλην ελαχίστων, είναι τερακότες με χρώμα που προσθέτει εκφραστικότητα, πέραν του ότι ξαναβρίσκει το μίτο της χρωματισμένης αρχαίας Ελληνικής γλυπτικής. Στις προθήκες του διαδρόμου εκτίθεται μια μοναδική σειρά από προπλάσματα μεταλλίων και νομισμάτων, που φιλοτεχνήθηκαν κατά τη διάρκεια 40 περίπου χρόνων. Κι έτσι ο επισκέπτης έχει τη δυνατότητα να δει ένα θέαμα που δεν υπάρχει σε κανένα άλλο Μουσείο της χώρας μας.

Ιδιαίτερο θέμα και θέαμα είναι η τάξη με τους μαθητές, τα παλαιά θρανία, το δάσκαλο και τους θεατές. Η τάξη της μάθησης, όπως την ονομάσαμε.

Οι μαθητές και δυο μαθήτριες συγκεντρωμένοι στο έργο τους, τη μάθηση, υπό το άγρυπνο βλέμμα και την περιφρούρηση των ανθρώπων του χωριού, των γονέων, των πάππων τους, όλου του ελληνικού έθνους, που έχει αποθέσει στη νέα γενιά ελπίδες και πόθους και την ευχή να προκόψει...

Ο δάσκαλος σεμνός, αυστηρός, αξιοπρεπής και γλυκύτατος...

(Θα μπορούσε να είναι ο φίλος Γεώργιος Κ.)

Ειδική μνεία θέλω να κάνω για τα σχέδια που είναι σε μεγέθυνση και καταλαμβάνουν δεσπόζουσα θέση στο Μουσείο. Είναι επιλεγμένα απ' όλη την καλλιτεχνική μου διαδρομή, από τη στιγμή που αποφοίτησα απ' τη Σχολή μέχρι σήμερα.

Προσπαθήσαμε όλ' αυτά τα έργα να τα τοποθετήσουμε στο χώρο με άκρα λιτότητα, όσο πιο απλά μπορούσαμε, ώστε να είναι λειτουργικός και καλαίσθητος. Μακάρι να πετύχαμε το σκοπό μας.

Θεόδωρος Παπαγιάννης

Ο καλλιτέχνης σε πρόσφατη φωτογραφία

Υπάρχει θλίψη στη μορφή και κούραση, από το εθνικό κατάντημα ίσως...

Πολύ εντυπωσιασμένοι και από τα εκθέματα, αλλά και κυρίως από τον δημιουργό τους αφήνουμε το Μουσείο ευχαριστώντας την εξαιρετική ξεναγό μας!

Στον αυλόγυρο του σχολείου του Ελληνικού-Μουσείου Θ.Παπαγιάννη

Μια βόλτα στον αυλόγυρο και λίγο κουσκουσάκι κι ύστερα ανηφορίζουμε προς την ταβέρνα για το μεσημεριανό μας. Η ανηφόρα, ένα καλό τεστ κοπώσεως! Μαζεύονται απειλητικά τα σύννεφα. Μόλις μπαίνουμε στου «Καραμπά του Τάκη» αρχίζει πολύ δυνατή  βροχή. Έχουμε ήδη από μέρες παραγγείλει τα φαγητά μας τα οποία είναι έτοιμα. Εξυπηρετούμαστε τάχιστα. Όσο να πεις έχουμε πεινάσει... Σε λίγο καταφθάνουν για να μας συναντήσουν οι πολύ καλοί μας φίλοι από τα Γιάννενα, ο Απόστολος και η Μαρία Θ. και η Αφεντούλα Τ., γνωστοί κι αγαπημένοι σε πολλούς από το γκρουπ από παλιότερες εκδρομές. Κάθονται στην παρέα μας. Η Αφεντούλα μας τραγουδάει ωραιότατα και λίγο πριν σηκωθούμε να φύγουμε αρχίζει και το χορό!! Ανεξάντλητη κι ακούραστη, όπως τη θυμόμαστε από παλιά!

Γύρω στις 3.30 αναχωρούμε για τα Πράμαντα. Ο δρόμος στριφογυρίζει  ασταμάτητα! Ανεβαίνουμε, κατεβαίνουμε, ξανά ανεβαίνουμε ξανά κατεβαίνουμε, ανεβαίνουμε. Καταρράκτες πρασίνου από πλατάνια κι έλατα. Τα βουνά γίνονται ολοένα πιο ξεχωριστά κι επιβλητικά! Είμαστε στα Τζουμέρκα τα ξακουστά βουνά των Αθαμάνων με την Κακαρδίτσα και τη Στρογγούλα, ψηλότερες κορφές, με τους αρματολούς και κλέφτες των χρόνων της σκλαβιάς και τους αντάρτες των νεότερων χρόνων. Περνάμε τον Άραχθο λίγο πιο κάτω από το γκρεμισμένο πια από το 2015 Γεφύρι της Πλάκας, το μεγαλύτερο μονότοξο γεφύρι των Βαλκανίων με άνοιγμα καμάρας 40 μέτρα και ύψος 21. Δεν φαίνεται να προχωράει κάποια εργασία αναστήλωσης. 

Το γεφύρι της Πλάκας ήταν όρθιο μέχρι πριν 3 χρόνια! Άμποτε να ξαναστηθεί!

Ο καιρός είναι βαρύς, αλλά δεν βρέχει. Ανηφορίζουμε προς το Ξενοδοχείο μας. Περνάμε τα Άγναντα, τους Κτιστάδες, τα Πράμαντα. Όμορφα χωριά σε μια πανέμορφη αλλά και δυσπρόσιτη φύση. Στις 5 βρίσκουμε τους ΟΡΙΖΟΝΤΕΣ, το κατάλυμά μας, που παίρνει από όλους μας  Άριστα με πολλά θαυμαστικά!. Η θέση του, κάτω από τη Στρογγούλα, τη δεύτερη ψηλότερη κορφή των Τζουμέρκων, του χαρίζει μια θέα συγκλονιστική στις απένατι κορφές και χαράδρες που κρατούν ακόμη το πετρωμένο χιόνι. Κάθε του γωνιά προσεγμένη με μεράκι και πολλή αγάπη. Τα δωμάτια με πέτρα και ξυλόσομπα και αναπαυτικότατα κρεβάτια! Παρά την κούρασή μας θέλουμε να βγούμε να χαρούμε την ομορφιά που ανοίγεται μπροστά μας.

"Ελάτια και χιονότριφτες κορφές,

φτενά χωράφια σε πεζούλια

κι άπιαστες γίδες που κρεμιούνται σε γκρεμνούς,

ετούτ' είν' η πατρίδα μας.

Μα η πούλια δε λάμπει πιο καθάρια

σ' άλλους ουρανούς!!!"

Τα Πράμαντα κάτω από την Στρουγγούλα

Πιάνει καλή βροχή, αλλά την απολαμβάνουμε από το σαλόνι του ξενοδοχείου πίνοντας τον καφέ μας. Έχουμε ορίσει ώρα αναχώρησης για βραδυνή έξοδο και φαγητό στα Πράμαντα τις 8. Αν και προς στιγμήν αποθαρρυνόμαστε η βροχή υποχωρεί και στην ώρα μας ξεκινάμε για το χωριό. Βρίσκουμε ανοιχτή την Αγία Παρασκευή, την όμορφη πετρόκτιστη εκκλησία του χωριού, το καμάρι των Πραμαντιωτών. 

Το εσωτερικό του ναού από παλιότερη επίσκεψη

Μπαίνουμε να προσκυνήσουμε και τελούμε τον Εσπερινό της εορτής του Αγίου Ιωάννου του Θεολόγου. 

Στην ταβέρνα του Μπούτζα τα ψητά είναι "άπαιχτα". Φημίζεται εξάλλου στο πανελλήνιο! Επιστρέφουμε στο Ξενοδοχείο με αρκετή ψύχρα, βουνίσια, αλλά χωρίς βροχή. Κάποιοι επιζητούν βραδυνή συζήτηση και φιλική συναναστροφή... Η κατάκλιση ευπρόσδεκτη ...

(Συνεχίζεται)

Καταλλάγηθι τοις σε λυπούσι

Καταλλάγηθι τοις σε λυπούσι

Κλαδί ελιάς κρατώ και σου προσφέρω.
Μην τ' αρνηθείς!
Πάρ' το κι αγκάλιασέ το.

Χίλια μικρά μας διαιρούν
μα δυο χιλιάδες μας ενώνουν.
Ξέχνα και σβήνε ό,τι πονά,
κράτα και φύλαε τρυφερά
ό,τι χαρά και ειρήνη σου χαρίζει.

*πολύ παλιό... το ξέθαψα σε μια αναδρομή...

Χαμένη και χωμένη στην υποκρισία!!!!

Η κοινωνία παρακολουθεί "σοκαρισμένη" -τάχα- την υπόθεση θανάτου ενός νεογέννητου βρέφους.

Η μητέρα του μια 22χρονη νεαρή κράτησε μυστική την εγκυμοσύνη της ακόμη και από τη μητέρα της, όπως ισχυρίζεται - τα κατάφερε λόγω των πολλών κιλών της-, γέννησε μόνη της αβοήθητη στην μπανιέρα του σπιτιού της ένα υγιές αγοράκι, έκοψε μόνη της τον ομφάλιο λώρο κι ύστερα προφανώς σοκαρισμένη τύλιξε το μωρό σε μια πετσέτα και το πέταξε στον ακάλυπτο χώρο πίσω από την πολυκατοικία όπου διέμενε. Το μωράκι αβοήθητο πέθανε αρκετές ώρες αργότερα. Η μητέρα βρέθηκε μετά από επίμονες έρευνες της αστυνομίας, έγινε εξακρίβωση της μητρότητας με τον έλεγχο του  DNA, ομολόγησε και συνελήφθη.

Όλη η ιστορία είναι πολύ οδυνηρή.

Αλλά δεν θα μείνω σ' αυτήν. Το μωράκι που γεννήθηκε και σε λίγες ώρες πέθανε αβοήθητο, εκτεθειμένο από την ίδια τη μητέρα του, μας σόκαρε. Τα εκατοντάδες χιλιάδες έμβρυα που φονεύονται εν ψυχρώ μέσα στα μητρικά σπλάχνα, με την συγκατάθεση της μητέρας, με ιατρική συνέργεια, και με την έγκριση του νομοθέτη δεν σοκάρουν κανέναν; Αν σκοτωθεί αφού γεννηθεί το μωράκι είναι φόνος. Αν το ξεκάνουμε πριν γεννηθεί είναι δικαίωμα της μητέρας να ορίζει το σώμα της.

Στην 22χρονη απαγγέλλονται βαρύτατες κατηγορίες. Στους γιατρούς που κάνουν τις αμβλώσεις καταβάλλονται αδρότατες αμοιβές!!!

Η 22χρονη αποφάσισε να κρατήσει το μωρό, πέρασε ένα δυσκολότατο εννεάμηνο καλυπτόμενη και μια φριχτή εμπειρία γέννας χωρίς βοήθεια. Σίγουρα έχασε τα λογικά της από το φοβερό στρες και προέβη σ΄αυτό που έκανε. Οι γιατροί -αν μπορούμε να τους ονομάζουμε γιατρούς- ούτε στρες περνούν, ούτε τα λογικά τους χάνουν. Και οι νομοθέτες που νομιμοποίησαν τις αμβλώσεις επίσης.

Ας αφήσουμε στην άκρη τα κροκοδείλια δάκρυα και τον δήθεν αποτροπιασμό μας. 

Είμαστε μια σιχαμερή κοινωνία, χαμένη και χωμένη στην υποκρισία!

Εικόνες ...αστικού τοπίου

Ανεβαίνω σ' ένα λεωφορείο του ΟΑΣΘ -εξαιρετικής καθαριότητας όπως όλα του Οργανισμού! (Δεν ξέρεις πού ν' ακουμπήσεις και φυσικά πρέπει ν' αλλάξεις ρούχα και να πλυθείς όταν φτάσεις στο σπίτι σου!!!!). Δεν έχει πολύ κόσμο. Πάω να καθίσω δίπλα σ' έναν νεαρό ο οποίος έχει βάλει τα πόδια του, ακουμπάει δηλαδή τα παπούτσια του στο απέναντι κάθισμα. Όσο πιο ήρεμα μπορώ του υποδεικνύω να τα κατεβάσει.
-Αν έρθει κάποιος να καθίσει, θα τα κατεβάσω, μου απαντάει.
-Δεν νομίζεις, πως έτσι λερώνεις το κάθισμα στο οποίο θα καθίσουμε. Δεν πρέπει να σεβόμαστε τα κοινόχρηστα πράγματα! Δες τα καθίσματα σε τι άθλια χάλια τα έχουμε καταντήσει. Σιχαινόμαστε να καθίσουμε, του λέω.
-Είναι καθαρά τα παπούτσια μου, μου απαντάει χωρίς να μετακινηθεί.
-Δεν περπατάς στους βρώμικους δρόμους, πετάς; τον ρωτώ.
-Ναι, πετάω, απαντάει και επιμένει να έχει τα πόδια του στο κάθισμα.
-Τι να σου πω; Αντί να προοδεύουμε, πάμε όλο και πιο πίσω!!!
Μια άλλη κοπέλα του κάνει πιο δριμεία παρατήρηση, αλλά εκείνος επιμένει. Δεν τα κατέβασε μέχρι το τέλος της διαδρομής. Μάλλον ήταν φοιτητής που πήγαινε να πάρει το λεωφορείο για τα ΤΕΙ.
Άλλα καθημερινά περιστατικά:
Οι νέοι μας στρογγυλοκαθισμένοι στα αστικά, οι ηλικιωμένοι όρθιοι κρέμονται από πάνω τους κι εκείνοι ατάραχοι παίζουν με το κινητό!
Η βρωμιά και η ασχήμια βασιλεύουν παντού! Οι στάσεις του ΟΑΣΘ δεν βλέπονται από στρώματα αφισών, αλλού γραμμένες προστυχιές ή grafitαρισμένες χωρίς γούστο! Παντού σκουπίδια κι αποτσίγαρα! Σπασμένες και πασαλειμμένες, πολλές χωρίς κάθισμα -πρέπει να περιμένεις το αστικό μισή ώρα όρθιος-α ( έχω υπόψη μου τη γραμμή 56) κι ύστερα να παστωθείς και να κρέμεσαι επικίνδυνα, έρμαιο πολλές φορές ενός απρόσεχτου οδηγού που τρέχει και φρενάρει σαν να οδηγάει ένα Ι.Χ.).
Και το ...υπαρξιακό μου ερώτημα: Τα αστικά εξυπηρετούν μόνο νέους, υγιείς και ευκίνητους; Τα σκαλοπάτια τους είναι για να κάνεις αναρρίχηση!!!! Άνθρωποι με κάποια ηλικία ή κάποια κινητικά προβλήματα, όπως εγώ, τα βλέπουμε και σταυροκοπιόμαστε μυστικά: Κάνε, Θεέ μου, να μπορέσω ν' ανεβώ ή να κατεβώ!!!!
Όσο πάμε εξελισσόμαστε... από το κακό στο χειρότερο! Και φυσικά είμαστε όλοι συνυπεύθυνοι!

Επιτάφιος θρήνος

Καθώς παρακολουθούμε τις ακολουθίες αυτών των ημερών συνειδητοποιούμε (έστω και αμυδρά) πόσο πλούτο αλλά και διακριτικότητα έχει η λατρεία μας. Οι ύμνοι που ψάλλονται είναι ασύγκριτοι! Το μέλος αφενός ποικίλο ώστε να κρατάει το ενδιαφέρον μας αδιάπτωτο, αφετέρου κατανυκτικό μας εισάγει στο πένθος των Παθών, αλλά με πολλές αχτίδες ελπίδος και πίστης στην Ανάσταση. Η χαρμολύπη διάχυτη! 

Όσο για τον λόγο των τοπαρίων, δεν ξέρω τι να πω! Μόνο με θεϊκή έμπνευση μπορούν να γραφούν τέτοιοι ύμνοι! Και μόνο η ελληνική γλώσσα -όχι η σύγχρονη που την έχουμε τόσο φτωχύνει- δίνει τόσες δυνατότητες στον υμνογράφο να περιγράψει γλαφυρά τα συγκλονιστικά γεγονότα και τα συναισθήματα των προσώπων που συμμετέχουν στο θείο δράμα -αλλά όχι σπαραξικάρδια... αυτή είναι η διακριτικότητα- και να εμβαθύνει δογματικά στο μυστήριο της θείας οικονομίας! Η υμνολογία της Μεγάλης Εβδομάδας είναι  ένας ανεξάντλητος θησαυρός, μια πηγή προσωπικού πλουτισμού θεολογίας και αενάου κοινού εκκλησιαστικού βιώματος!

Αν η ζωή μου ήταν μόνο μία Μεγάλη Εβδομάδα θα μου ήταν υπεραρκετή!

Καλή Ανάσταση!

Μερικές φωτογραφίες από τον φετινό μας Επιτάφιο (Ενορίας Αγίου Αθανασίου Παλαιοκάστρου)

Στο εσωτερικό του Επιταφίου ο Χριστός αποκαθηλωμένος στα χέρια της Παναγίας Μητέρας του. Ο μητρικός πόνος τόσο εκφραστικά αποτυπωμένος στο πρόσωπό της!

Στην πλάτη του Επιταφίου το κενό καινό μνημείο!

Οι άγγελοι κηρύττουν ήδη την Ανάσταση!

 

Οι πρωτομαστόρισσες Χρύσα (αριστερά) και Στέλλα (δεξιά) κατέθεσαν και φέτος τον άπειρο κόπο τους. Να είναι ευλογημένες! Κοντά τους δούλεψαν και πολλές άλλες κυρίες και μικρά παιδιά! Για όλους μικρούς και μεγάλους ας γίνει η εμπειρία της προετοιμασίας του Επιταφίου μια αφορμή για εσωτερική προετοιμασία και εργασία πνευματική.

Μεγάλη Τετάρτη

Ὅτε οἱ ἔνδοξοι Μαθηταί, ἐν τῷ νιπτῆρι τοῦ Δείπνου ἐφωτίζοντο, τότε Ἰούδας ὁ δυσσεβής, φιλαργυρίαν νοσήσας ἐσκοτίζετο, καὶ ἀνόμοις κριταῖς, σὲ τὸν δίκαιον Κριτὴν παραδίδωσι. Βλέπε χρημάτων ἐραστά, τὸν διὰ ταῦτα ἀγχόνῃ χρησάμενον, φεῦγε ἀκόρεστον ψυχὴν τὴν Διδασκάλῳ τοιαῦτα τολμήσασαν. Ὁ περὶ πάντας ἀγαθός, Κύριε δόξα σοι.

«Όταν οι ένδοξοι Μαθητές σου φωτίζονταν (καθαρίζονταν) μέσα στον νιπτήρα του (Μυστικού) Δείπνου, τότε ο δυσσεβής Ιούδας σκοτιζόταν άρρωστος από φιλαργυρία και Εσένα τον δίκαιο Κριτή (του κόσμου) παραδίδει στους παράνομους κριτές. Βλέπε, εσύ που αγαπάς τα χρήματα αυτόν που εξαιτίας των χρημάτων κατέληξε στην αγχόνη, φύγε μακριά από την αχόρταγη ψυχή που τόλμησε να κάνει τέτοια φριχτά πράγματα στον Διδάσκαλο. Εσύ που για όλους είσαι αγαθός, Κύριε, δόξα σοι».

Ὁ λίμνας καὶ πηγάς, καὶ θαλάσσας ποιήσας, ταπείνωσιν ἡμᾶς, ἐκπαιδεύων ἀρίστην, λεντίῳ ζωννύμενος, Μαθητῶν πόδας ἔνιψε, ταπεινούμενος, ὑπερβολῇ εὐσπλαγχνίας, καὶ ὑψῶν ἡμᾶς, ἀπὸ βαράθρων κακίας, ὁ μόνος φιλάνθρωπος.

«Αυτός που έφτιαξε τις λίμνες και τους ποταμούς εκπαιδεύοντάς μας στην άριστη αρετή, την ταπείνωση, ζωσμένος στη μέση του ποδιά, έπλυνε τα πόδια των μαθητών του, ταπεινωμένος λόγω της υπερβολικής του ευσπλαχνίας κι εμάς μας ανύψωσε από τα βάραθρα της κακίας, ο μόνος αληθινά φιλάνθρωπος».

Ἰούδας ὁ δοῦλος καὶ δόλιος, ὁ μαθητὴς καὶ ἐπίβουλος, ὁ φίλος καὶ διάβολος, ἐκ τῶν ἔργων ἀπεφάνθη· ἠκολούθει γὰρ τῷ Διδασκάλῳ, καὶ καθ' ἑαυτὸν ἐμελέτησε τὴν προδοσίαν, ἔλεγεν ἐν ἑαυτῷ· Παραδώσω τοῦτον, καὶ κερδήσω τὰ συναχθέντα χρήματα, ἐπεζήτει δὲ καὶ τὸ μύρον πραθῆναι, καὶ τὸν Ἰησοῦν δόλῳ κρατηθῆναι, ἀπέδωκεν ἀσπασμόν, παρέδωκε τὸν Χριστόν, καὶ ὡς πρόβατον ἐπὶ σφαγήν, οὕτως ἠκολούθει, ὁ μόνος εὔσπλαγχνος καὶ φιλάνθρωπος.

«Ο Ιούδας ο δούλος και μοχθηρός, ο μαθητής και καταχθόνιος, ο φίλος και συκοφάντης, φανερώθηκε από τα έργα του. Γιατί ακολουθούσε τον Διδάσκαλο, αλλά μέσα του μελετούσε πώς θα τον προδώσει και ζητούσε επίμονα και το μύρο να πουληθεί και ο Ιησούς με δόλο να συλληφθεί και να κρατηθεί. Έδωσε ασπασμό, παρέδωσε τον Χριστό, και σαν το πρόβατο που πάει στη σφαγή, έτσι ακολουθούσε ό μόνος Εύσπλαχνος και Φιλάνθρωπος».

Ὃν ἐκήρυξεν Ἀμνὸν Ἡσαΐας, ἔρχεται ἐπὶ σφαγὴν ἑκούσιον, καὶ τὸν νῶτον δίδωσιν εἰς μάστιγας, τὰς σιαγόνας εἰς ῥαπίσματα, τὸ δὲ πρόσωπον οὐκ ἀπεστράφη, ἀπὸ αἰσχύνης ἐμπτυσμάτων, θανάτῳ δὲ ἀσχήμονι καταδικάζεται, πάντα ὁ ἀναμάρτητος ἑκουσίως καταδέχεται, ἵνα πᾶσι δωρήσηται τὴν ἐκ νεκρῶν ἀνάστασιν.

«Αυτός που ο Ησαΐας τον ονόμασε Αμνό (κι έτσι κηρύχθηκε στους αιώνες) έρχεται να σφαγεί εκούσια και δίνει (οικειοθελώς) τα νώτα του στα μαστίγια, τις σιαγόνες του σε ραπίσματα και το πρόσωπό του δεν το έστρεψε μακριά από την ντροπή των εμπτυσμάτων. Καταδικάζεται σε ντροπιαστικό θάνατο, τα πάντα με τη θέλησή του καταδέχεται ο αναμάρτητος για να δωρίσει σε όλους την ανάσταση των νεκρών».

Σήμερον ὁ Ἰούδας, τὸ τῆς φιλοπτωχείας κρύπτει προσωπεῖον, καὶ τῆς πλεονεξίας ἀνακαλύπτει τὴν μορφήν· οὐκέτι τῶν πενήτων φροντίζει, οὐκέτι τὸ μύρον πιπράσκει, τὸ τῆς ἁμαρτωλοῦ, ἀλλὰ τὸ οὐράνιον μύρον, καὶ ἐξ αὐτοῦ νοσφίζεται τὰ ἀργύρια, τρέχει πρὸς Ἰουδαίους, λέγει τοῖς παρανόμοις. Τί μοι θελετε δοῦναι, κᾀγὼ ὑμῖν παραδώσω αὐτόν. Ὢ φιλαργυρίας προδότου! εὔωνον ποιεῖται τὴν πρᾶσιν, πρὸς τὴν γνώμην τῶν ἀγοραζόντων, τοῦ πωλουμένου τὴν πραγματείαν ποιεῖται, οὐκ ἀκριβολογεῖται πρὸς τὴν τιμήν, ἀλλ' ὡς δοῦλον φυγάδα ἀπεμπολεῖ· ἔθος γὰρ τοῖς κλέπτουσι, ῥίπτειν τὰ τίμια, νῦν ἔβαλε τὰ ἅγια, τοῖς κυσὶν ὁ μαθητὴς· ἡ γὰρ λύσσα τῆς φιλαργυρίας, κατά του ἰδίου Δεσπότου, μαίνεσθαι ἐποίησεν αὐτόν· ἧς τὴν πεῖραν φύγωμεν, κράζοντες· Μακρόθυμε Κύριε, δόξα σοι.

«Σήμερα ο Ιούδας απορρίπτει το προσωπείο της φιλοπτωχείας και αποκαλύπτεται η μορφή της πλεονεξίας (το αληθινό του πρόσωπο). Δεν φροντίζει πια για τους φτωχούς, δεν πουλάει το μύρο της αμαρτωλής γυναίκας αλλά το ουράνιο μύρο (τον Κύριο) κι απ’ αυτή την πώληση με παράνομο τρόπο κερδίζει τα αργύρια. Τρέχει λοιπόν στους Ιουδαίους και λέγει στους παρανόμους: Τι θέλετε να μου δώσετε κι εγώ θα σας τον παραδώσω. Ω πόση είναι η φιλαργυρία σου, προδότα! Κανονίζει την πώληση έτσι που να τον  συμφέρει, κάνει έτσι το παζάρεμα γι’ αυτόν που πουλάει ώστε να κερδίσει τη σύμφωνη γνώμη των αγοραστών (των Ιουδαίων), δεν ανεβάζει την τιμή, αλλά σαν ένα δούλο και φυγάδα τον ξεφορτώνεται. Είναι συνήθεια σ’ αυτούς που κλέβουν να απορρίπτουν κάποια στιγμή τα πολύτιμα που έκλεψαν. Αυτός ο μαθητής όμως πέταξε τα άγια (τον απόλυτα Άγιο Θεό) στα σκυλιά, γιατί η λύσσα της φιλαργυρίας, τον τρέλλανε και τον έστρεψε εναντίον του Κυρίου του. Ας φύγουμε μακριά από την εμπειρία της φιλαργυρίας, φωνάζοντας δυνατά: Δόξα σοι, Κύριε Μακρόθυμε!»

Μυσταγωγῶν σου Κύριε τοὺς Μαθητάς, ἐδίδασκες λέγων. Ὦ φίλοι, ὁρᾶτε, μηδεῖς ὑμᾶς χωρίσει μου φόβος· εἰ γὰρ πάσχω, ἀλλ' ὑπὲρ τοῦ Κόσμου· μὴ οὖν σκανδαλίζεσθε ἐν ἐμοί· οὐ γὰρ ἦλθον διακονηθῆναι, ἀλλὰ διακονῆσαι, καὶ δοῦναι τὴν ψυχήν μου, λύτρον ὑπὲρ τοῦ Κόσμου. Εἰ οὖν ὑμεῖς φίλοι μού ἐστε, ἐμὲ μιμεῖσθε· ὁ θέλων πρῶτος εἶναι, ἔστω ἔσχατος, ὁ δεσπότης, ὡς ὁ διάκονος· μείνατε ἐν ἐμοί, ἵνα βότρυν φέρητε· ἐγὼ γάρ εἰμι τῆς ζωῆς ἡ ἄμπελος.

«Καθώς παιδαγωγούσες μυστικά Κύριε τους Μαθητές σου, τους δίδασκες μ’ αυτά τα λόγια: Ω φίλοι μου, προσέξτε, κανένας φόβος να μη σας χωρίσει από εμένα. Κι αν υποφέρω το κάνω για να σωθεί ο κόσμος. Μη σκανδαλίζεστε μ΄εμένα. Γιατί δεν ήρθα για να με υπηρετήσουν, αλλά για να γίνω εγώ υπηρέτης και να δώσω την ζωή μου ως λύτρο υπέρ του κόσμου. Αν λοιπόν είστε φίλοι μου, εμένα να μιμείσθε. Αυτός που θέλει να είνια πρώτος, ας είναι τελευταίος, ο κύριος ας είναι σαν τον υπηρέτη. Μείνετε ενωμένοι μαζί μου για να φέρετε πολύ καρπό (πολλά σταφύλια) γιατί εγώ είμαι το αμπέλι της ζωής».

Μεσολόγγι ...Έξοδος...Κυριακή των Βαΐων

-Μάνα...πεινώ...

-Δεν απομείνε τίποτα πλιο...

-Μάνα, ο πατέρας μου πού είναι πια;

-Εκεί στην ντάπια του ξαγρυπνά...

ή ποιος το ξέρει 

μπορεί και νά 'φυγε στον ουρανό...

-Μάνα, μας άφηκε, λέω, κι αυτός ο Θεός! 

 Μόνοι στο έλεος των εχθρών...

-Τι λες, παιδί μου;  Τι ξεστομίζεις;

 Κι αν μες στα δόντια του μάς έσφιξ' ο Χάρος,

πιο δυνατός και πιο γρήγορος είν' ο Θεός.

Κει πάνω, κοντά Του έχει ετοιμάσει

τόπο αβασάνιστο, χλοερό,

γι' αυτούς που λιώσαν από την πείνα,

γι' αυτούς που ο πόνος τους  έχει σβήσει,

για κάθε έρμο και ορφανό.

..............................................

-Μάνα, πού πάμε, μέσα στη νύχτα;

-Πάψε, παιδί μου, μην ακουστείς...

Απόψε η νύχτα θάναι μεγάλη!

Αφήνουμε πίσω το Μεσολόγγι,

αυτή τη γη, τη γλυκιά πατρίδα,

και μες απ' τα στόματα των εχθρών

ή θα περάσουμε σ' αιώνια δόξα

ή θα κερδίσουμε λευτεριά!

Μην ακουστείς πια, παιδί μου,

μόνο ψιθύριζε σιωπηλά:

"Έλέησε, Κύριε, τη δόλια Ελλάδα μας

και κράτα με μες στη δική Σου αγκαλιά!"

....................................................

-Παιδί μου, αγόρι μου, μονάκριβε γιε μου  

έφυγες, χάθηκες μες στην αντάρα, στον χαλασμό...

Μονάχη απόμεινα να βολοδέρνω

μες στα ρουμάνια και τα λαγκάδια να τριγυρνώ.

Και τ' ακριβό μου το Μεσολόγγι το βλέπω πέρα

καμένο κι έρμο να κλαίει βουβά!

Κείνο κι εγώ στον πόνο δέσαμε,

γινήκαμ΄ ένα κομμάτι πόνου και δόξας,

θρήνου κι αιώνιας αναφοράς!  (Σ.Κ.)

Υιοθεσία

Πριν από είκοσι περίπου χρόνια σ’ ένα μεγάλο πάρκο της Νέας Υόρκης έκαναν βόλτα ένας πάστορας με το γιο του, ένα παλικάρι 17 χρονών. Περπατούσαν αμέριμνοι, συζητούσαν, χαιρόντουσαν. Ξαφνικά, από το πουθενά, θα λέγαμε, τους πλησίασε ένας νέος σε άσχημη κατάσταση, μάλλον μεθυσμένος. Πριν συνειδητοποιήσουν τι συμβαίνει, τράβηξε έναν σουγιά και τον κάρφωσε στο στήθος του παιδιού. Το παιδί σωριάστηκε αιμόφυρτο και σε λίγα λεπτά ξεψύχησε στα χέρια του πατέρα του. Ο μεθυσμένος νεαρός παραπατώντας πήγε λίγο παραπέρα και κατέρρευσε κι αυτός. Μαζεύτηκε κόσμος, περικύκλωσαν και τον δυστυχισμένο πατέρα με το δολοφονημένο παιδί του και τον άθλιο νεαρό. Ήρθε και η αστυνομία. Σύμφωνα με τις μαρτυρίες των παρισταμένων συνέλαβαν τον δράστη και τον οδήγησαν στη φυλακή.

Ο πατέρας ανέβηκε τον Γολγοθά του. Κήδεψε το παιδί του.

Σε λίγες μέρες ειδοποιήθηκε από την αστυνομία να πάει να καταθέσει μήνυση εναντίον του νεαρού. Ο πατέρας, αφού προσευχήθηκε θερμά στον Κύριο να του δώσει τη δύναμη να συναντήσει χωρίς μίσος και θυμό τον φονιά του παιδιού του, ξεκίνησε για τις φυλακές. Η καρδιά του ήταν μια φουρτουνιασμένη θάλασσα. Απ’ τη μια η φυσική αντίδραση, ο θυμός για τον απρόκλητο φόνο. Απ΄την άλλη τα λόγια του Χριστού: «Αγαπάτε τους εχθρούς υμών. Αγαθοποιείτε αυτούς που σας κάνουν κακό, ευλογείτε αυτούς που σας καταριούνται!». Εντείνει τη δύναμη της προσευχής του. 

Στη φυλακή συναντάει έναν αξιολύπητο νέο άντρα. Δεν είναι πάνω από είκοσι χρονών. Είναι συντετριμμένος. Του έχουν πει τι έχει κάμει πάνω στο μεθύσι του και τι τον περιμένει. Πολλά χρόνια φυλάκισης.

 Όταν συναντιούνται οι δυο, ο πάστορας κι ο δολοφόνος του παιδιού του, για λίγα λεπτά επικρατεί σιωπή. Ο πάστορας αναζητάει τα μάτια του άλλου. Εκείνος είναι εξουθενωμένος. Τα μάτια του κοιτούν το πάτωμα. Ψελλίζει λόγια ακαταλαβίστικα κι ύστερα ξεσπάει σε λυγμούς απόγνωσης κι απελπισίας. 

Ήρεμα τον πλησιάζει ο πάστορας και του πιάνει τα χέρια. Τον βάζει να καθίσει απέναντί του κι αρχίζει να του μιλάει, να τον ρωτάει ποιος είναι, ποια είναι η οικογένειά του, πού μένει, αν έχει δουλειά. Ο νεαρός ηρεμεί και σιγά-σιγά ξετυλίγει μπροστά στον πατέρα την δυστυχισμένη ζωή του: «Όταν ήταν πολύ μικρός τους εγκατέλειψε ο πατέρας, ο οποίος μπαινόβγαινε στις φυλακές και φυσικά δεν γύρισε να τους ξαναδεί. Η μητέρα του άρχισε να εκδίδεται για να βγάζει ένα πιάτο φαγητό. Μπαινόβγαιναν οι ξένοι άντρες στο σπίτι τους. Δεν το άντεξε. Σηκώθηκε κι έφυγε πάνω στην εφηβεία, τότε που η ψυχή του ανθρώπου είναι ανταριασμένη και στις καλύτερες συνθήκες. Πείνασε, κρύωσε, έκλεψε, μέθυσε, πήρε ναρκωτικά, τον εκμεταλλεύθηκαν από κάθε άποψη. Κατάντησε ένα κουρέλι». 

Ο πάστορας τον ακούει προσεχτικά. Συγκλονίζεται από τον πόνο και την ταλαιπωρία αυτής της ψυχής. Ξεχνάει εντελώς τη δολοφονία του παιδιού του. Δεν έχει έναν φονιά απέναντί του. Έχει έναν δολοφονημένο νέο! Του παιδιού του σκοτώθηκε το σώμα. Αυτού εδώ του νεαρού σκοτώθηκε η ψυχή! 

Τα μάτια και των δύο τρέχουν δάκρυα. Ο πάστορας αγκαλιάζει τον βρώμικο νέο κι ύστερα τον κοιτάζει στα μάτια και του λέει: «Παιδί μου, από σήμερα θα γίνεις εσύ ο γιος μου! Θα σε υιοθετήσω στη θέση του χαμένου μου παιδιού! Δεν θα σ’ ασφήσω πια μόνο στον πόνο και την ορφάνια σου. Εγώ θα είμαι εδώ για σένα! Θα παλέψουμε μαζί!».

Κι έτσι έγινε! Ο νέος βρήκε έναν εξαιρετικό πατέρα και ευτυχώς ανταποκρίθηκε με πολλή ευγνωμοσύνη και αξιέπαινη προσπάθεια στην αγάπη του.

Ο Θεός μας υιοθέτησε, μας έκαμε παιδιά του, εμάς τους άθλιους! 

Εμάς που σταυρώσαμε τον μονογενή Υιό Του!

Τουλάχιστον ας ανταποκριθούμε στην αγάπη Του...

Τη 9η του αυτού μηνός μνήμη των Αγίων Τεσσαράκοντα μαρτύρων των εν τη λίμνη Σεβαστεία μαρτυρησάντων

Απολυτίκιον 40 Μαρτύρων

Ήχος γ’. Θείας Πίστεως.

Θείω Πνεύματι, συγκροτηθέντες, δήμος ώφθητε, τροπαιοφόρος, Αθλοφόροι Χριστού Τεσσαράκοντα. δια πυρός γαρ και ύδατος ένδοξοι, δοκιμασθέντες λαμπρώς εδοξάσθητε. Αλλ’ αιτήσθε, Τριάδα την Υπερούσιον, δωρήσασθαι ημίν το μέγα έλεος.

 Τότε τοίνυν ἀκούσαντες τοῦ προστάγματος (καὶ σκόπει μοι ἐνταῦθα τῶν ἀνδρῶν τὸ ἀήττητον), μετὰ χαρᾶς ἀποῤῥίψαντες ἕκαστος καὶ τὸν τελευταῖον χιτῶνα, πρὸς τὸν διὰ τοῦ κρύους ἐχώρουν θάνατον, ὥσπερ ἐν σκύλων διαρπαγῇ ἀλλήλοις ἐγκελευόμενοι.  

Μὴ γὰρ ἱμάτιον, φησὶν, ἀποδυόμεθα, ἀλλὰ τὸν παλαιὸν ἄνθρωπον ἀποτιθέμεθα, τὸν φθειρόμενον κατὰ τὰς ἐπιθυμίας τῆς ἀπάτης. Εὐχαριστοῦμέν σοι, Κύριε, τῷ ἱματίῳ τούτῳ τὴν ἁμαρτίαν συναποβάλλοντες. Ἐπειδὴ διὰ τὸν ὄφιν ἐνεδυσάμεθα, διὰ τὸν Χριστὸν ἐκδυσώμεθα. Μὴ ἀντισχώμεθα ἱματίων διὰ τὸν παράδεισον ὃν ἀπωλέσαμεν. Τί ἀνταποδῶμεν τῷ Κυρίῳ; Ἐξεδύθη ἡμῶν καὶ ὁ Κύριος. Τί μέγα δούλῳ τὰ τοῦ ∆εσπότου παθεῖν; Μᾶλλον δὲ καὶ αὐτὸν τὸν Κύριον ἡμεῖς ἐσμεν οἱ ἐκδύσαντες. Στρατιωτῶν γὰρ ἐκεῖνο τὸ τόλμημα, ἐκεῖνοι ἐξέδυσαν καὶ διεμερίσαντο τὰ ἱμάτια.  Ἀνάγραπτον οὖν ἡμῶν κατηγορίαν δι' ἑαυτῶν ἀπαλείψωμεν. ∆ριμὺς ὁ χειμὼν, ἀλλὰ γλυκὺς ὁ παράδεισος· ἀλγεινὴ ἡ πῆξις, ἀλλ' ἡδεῖα ἡ ἀνάπαυσις. Μικρὸν ἀναμείνωμεν, καὶ ὁ κόλπος ἡμᾶς θάλψει τοῦ πατριάρχου. Μιᾶς νυκτὸς ὅλον αἰῶνα ἀνταλλαξώμεθα. Καυθήτω ὁ ποῦς, ἵνα διηνεκῶς μετ' ἀγγέλων χορεύῃ· ἀποῤῥυήτω ἡ χεὶρ, ἵνα ἔχῃ παῤῥησίαν πρὸς τὸν ∆εσπότην ἐπαίρεσθαι. Πόσοι τῶν στρατιωτῶν τῶν ἡμετέρων ἐπὶ παρατάξεως ἔπεσον, βασιλεῖ φθαρτῷ τὴν πίστιν φυλάττοντες; ἡμεῖς δὲ ὑπὲρ τῆς εἰς τὸν ἀληθινὸν βασιλέα πίστεως τὴν ζωὴν ταύτην οὐ προησόμεθα; Πόσοι τὸν τῶν κακούργων ὑπέστησαν θάνατον, ἁλόντες ἐπ' ἀδικήμασιν; ἡμεῖς δὲ ὑπὲρ δικαιοσύνης τὸν θάνατον οὐχ ὑποίσομεν; Μὴ ἐκκλίνωμεν, ὦ συστρατιῶται, μὴ δῶμεν νῶτα τῷ διαβόλῳ. Σάρκες εἰσὶ, μὴ φεισώμεθα· ἐπειδὴ δεῖ πάντως ἀποθανεῖν, ἀποθάνωμεν ἵνα ζήσωμεν. Γενέσθω ἡ θυσία ἡμῶν ἐνώπιόν σου, Κύριε· καὶ προσδεχθείημεν, ὡς θυσία ζῶσα, εὐάρεστός σοι, τῷ κρύει τούτῳ ὁλοκαυτούμενοι, καλὴ ἡ προσφορὰ, καινὸν τὸ ὁλοκαύτωμα, οὐ διὰ πυρὸς, ἀλλὰ διὰ κρύους ὁλοκαρπούμενον...

 Πάντως δὲ ἴστε, οἱ πεπειραμένοι χειμῶνος, ὡς ἀφόρητόν ἐστι τῆς βασάνου τὸ εἶδος. Οὐδὲ γὰρ δυνατὸν ἄλλοις ἐνδείξασθαι ἢ τοῖς προαποκείμενα ἔχουσιν ἐκ τῆς πείρας αὐτῆς τῶν λεγομένων τὰ ὑποδείγματα. Σῶμα γὰρ κρύει παραπεσὸν πρῶτον μὲν ὅλον ἐστὶ πελιδνὸν, πηγνυμένου τοῦ αἵματος· ἔπειτα κλονεῖται καὶ ἀναβράσσεται, ὀδόντων ἀρασσομένων, σπωμένων δὲ τῶν ἰνῶν, καὶ παντὸς τοῦ ὄγκου ἀπροαιρέτως συνελκομένου. Ὀδύνη δέ τις δριμεῖα, καὶ πόνος ἄῤῥητος αὐτῶν καθικνούμενος τῶν μυελῶν, δυσφορωτάτην ποιεῖται τοῖς πηγνυμένοις τὴν αἴσθησιν. Ἔπειτα ἀκρωτηριάζεται, ὥσπερ ἀπὸ πυρὸς, καιομένων τῶν ἄκρων. Ἀποδιωκόμενον γὰρ τὸ θερμὸν ἀπὸ τῶν περάτων τοῦ σώματος, καὶ συμφεῦγον ἐπὶ τὸ βάθος, τὰ μὲν, ὅθεν ἀπέστη, νεκρὰ καταλείπει, τὰ δὲ, ἐφ' ἃ συνωθεῖται, ὀδύναις δίδωσι, κατὰ μικρὸν τοῦ θανάτου διὰ τῆς πήξεως προσιόντος...

(Αποσπάσματα από τον λόγο του Μεγάλου Βασιλείου 

             https://greekdownloads3.files.wordpress.com/2014/09/in_quadraginta_martyres_sebaste.pdf )

Άγιος Γεώργιος ο εκ Ραψάνης

Όταν ήμασταν μικροί συχνά φιλοξενούμασταν στο πατρικό σπίτι της θείας μας, ένα παλιό αρχοντικό στη Ραψάνη. (Σύντομα θα το φωτογραφίσω και θα το παρουσιάσω).

Στον επάνω όροφο υπήρχε ένα δωμάτιο το οποίο προξενούσε φόβο στην παιδική ψυχή μας. Ήταν ο Άγιος! Το δωμάτιο είχε αυτό το όνομα! Ο Άγιος! Η θεία μας και η μητέρα της, η γλυκύτατη γιαγιά Αρτεμούλα, κρατούσαν εκεί μέσα άσβεστη την καντήλα και μας έμπαζαν πού και πού και μας τα παιδιά να προσκυνήσουμε τον Άγιο. Εκεί σ' εκείνο το δωμάτιο βρίσκονταν τα λείψανα του νεομάρτυρα Αγίου Γεωργίου που καταγόταν από τη Ραψάνη.

Γιατί αυτό το σπίτι, της θειάς μας, είχε χτιστεί το 1878 πάνω στα ερείπια του Ιεροδιδασκαλείου της Ραψάνης, στο οποίο φυλάσσονταν από το 1818 τα λείψανα του Αγίου με μεγάλη ευλάβεια και αγάπη από τους Ραψανιώτες.
Ήταν εικοσάχρονο παλικάρι, ολόθερμος κήρυκας του ευαγγελίου, στήριγμα των υπόδουλων συμπατριωτών του. Μάζευε τα παιδιά του χωριού και σαν τον Άγιο Δημήτριο τα κατηχούσε στη χριστιανική πίστη. Κοντά στ' άλλα παιδιά κι ένα τουρκόπουλο συναρπάσθηκε από τα μαθήματα του Γεωργίου, αλλοιώθηκε η καρδούλα του, θέλησε κι αυτό να γίνει Χριστιανός. Αυτό προκάλεσε την οργή των Τούρκων. Με τη βαριά κατηγορία του εκχριστιανισμού μουσουλμανόπαιδος παραδόθηκε στον Βελή Πασά στον Τύρναβο. Τα μαρτύριά του φριχτά. Τον έκλεισαν σε πυρακτωμένο λουτρό, γυμνό από το κεφάλι μέχρι τα πόδια. Τον τρύπησαν με σιδερένια νύχια. Του κάρφωσαν τα πόδια σε πέταλα. Τον διαπόμπευσαν σε όλο τον Τύρναβο. Τον κάρφωσαν σε τετράγωνο στύλο ίσο στο ύψος με τον Μάρτυρα και αφού τον περιτύλιξαν με σχοινιά βουτηγμένα στην πίσσα, στη νάφθα (ακάθαρτο πετρέλαιο) και σε άλλα ελαιώδη και οινοπνευματώδη υγρά, τον παρέδωσαν στη φωτιά. Όμως με τη Χάρη του Θεού, προς ενίσχυση του Αγίου, ο Μάρτυρας δεν έπαθε τίποτα.
Στις ιστορήσεις των εικόνων του παρουσιάζονται συμπληρωματικά και άλλες σκηνές βασανισμών. Στραγγαλισμοί, εξαρθρώσεις, κτυπήματα με το σπαθί, τοποθέτηση πυρακτωμένου σιδερένιου στεφανιού πάνω στο γυμνό σώμα του Νεομάρτυρος. 

Η πίστη του ακλόνητη!!! Το τέλος ήρθε με αποκεφαλισμό! Το σώμα του πετάχτηκε έξω από στρατώνες δίπλα στον ποταμό Τιταρήσιο. Επί τρία βράδια ουρανομήκης στήλη φωτός δόξαζε το άταφο κορμί του και κατεδείκνυε την αγιότητα του μάρτυρος. Οι Τούρκοι τρομοκρατημένοι ζήτησαν από τους συγγενείς του να παραλάβουν το σώμα του και να το κηδέψουν. Οι ευσεβείς γονείς του Χατζηλάσκαρης και Σμαράγδα μετέφεραν το αγαπημένο και πολυβασανισμένο σώμα στη Ραψάνη όπου και το εκήδευσαν και το ενταφίασαν. Στην ανακομιδή τα οστά του παραδόθηκαν για φύλαξη στο Ιεροδιδασκαλείο της Ραψάνης όπου και είχε διδάξει για τρία χρόνια ο νεαρός φλογερός μάρτυρας Γεώργιος.

Οι Ραψανιώτες ευλαβούνται βαθύτατα τον Άγιό τους στον οποίο αφιέρωσαν έναν μικρό ναό και πολλά θαύματά του μνημονεύονται.

Σήμερα συμπληρώθηκαν 200 χρόνια από το μαρτύριό του. Ας έχουμε τις πρεσβείες του!

Είσαι λίγο στραβός! Εγώ θα σε... διορθώσω!

       Ο μικρός Γρηγόρης τακτοποιούσε τις εικόνες στο άλμπουμ του. Έκανε συλλογή από φωτογραφίες ποδοσφαιριστών. Αγαπημένο αγορίστικο θέμα. Κολλούσε, ξεκολλούσε, τακτοποιούσε κι ύστερα καμάρωνε τις σελίδες που γέμιζαν. Στα χέρια του έπεσε μια φωτογραφία αγαπημένου ποδοσφαιριστή που όμως ήταν λίγο τσακισμένη. Προσπάθησε να την ισιώσει με τα δαχτυλάκια του, αλλά την έσκισε. Νευρίασε, θύμωσε κι άρχισε να την τσαλακώνει. Στο τέλος την πέταξε κάτω κι άρχισε να την ποδοπατάει για να ξεθυμάνει. Κι ύστερα έβαλε τα κλάματα. Κατάφερε μετά από καιρό να γεμίσει όλο το άλμπουμ, εκτός από τη θέση εκείνης της φωτογραφίας. Δεν την ξανάτυχε ποτέ του. Αγωνίστηκε να τη βρει. Ρώτησε όλους τους φίλους και συμμαθητές του. Δεν μπόρεσε.

       Ο Γρηγόρης έγινε νεαρό παλικάρι. Σπουδάζει. Είναι όμορφο παιδί, αλλά και συνετό, μετρημένο. Ζυγίζει τις καταστάσεις και φιλοσοφεί. Σήμερα σκαλίζει το γραφείο του. Σ' ένα συρτάρι έχει τις παιδικές του αναμνήσεις. Ενθύμια από το σχολείο, από κατασκηνώσεις, από εκδρομές, από φίλους, φωτογραφίες. Έχει κρατήσει και τα άλμπουμ των παιδικών συλλογών. Τα ξεφυλλίζει και θυμάται λεπτομέρειες. Φτάνει στην κενή θέση εκείνης της σχισμένης φωτογραφίας κι αναθυμάται όλο το σκηνικό. Ήταν λίγο τσακισμένη κι ο ίδιος την κουρέλιασε κι έμεινε η θέση της κενή. Εκείνη η λίγο τσακισμένη φωτογραφία ήταν τελικά αναντικατάστατη. Έκλεισε το άλμπουμ κι απόμεινε να σκέφτεται.
       Το ίδιο βράδυ βγήκε με τη φίλη του, την Έφη. Ήταν μια πολύ συμπαθητική κοπέλα με πολλά χαρίσματα. Είχε κάτι ωστόσο που τον ενοχλούσε. Ήταν πολύ αυθόρμητη. Δεν ζύγιζε τα πράγματα όπως αυτός. Προσπαθούσε να τη διορθώσει εδώ και καιρό. Την αγαπούσε. Δεν ήθελε να την χάσει. Αλλά πάντα σκάλωνε σ' αυτό το "ελάττωμά" της. Κι εκείνη αδιόρθωτη, πάντα αυθόρμητη, μια ζωντάνια ατιθάσευτη, κάτι σαν χείμαρρος . Τελευταία αυτή η πλευρά της φίλης του του είχε γίνει εμμονική ιδέα. Κάθε φορά που συναντιόντουσαν ο Γρηγόρης ήταν σφιγμένος και πάντα εντόπιζε και υπογράμμιζε μέσα του αυτόν τον αυθρμητισμό της. Είχε αφήσει όλα της τα καλά κι ασχολιόταν μ' αυτό που τον ενοχλούσε.

      Απόψε ωστόσο έχει στο νου του την εμπειρία του άλμπουμ που τον έχει συνεπάρει. Κι όπως πίνουν τον καφέ τους κάνει έναν συσχετισμό, έναν παραλληλισμό που τον διαλύει. "Συμπεριφέρεται με τη φίλη του, όπως τότε με εκείνη τη φωτογραφία". Είναι λίγο "τσακισμένη", ή μάλλον αυτού του φαίνεται λίγο τσακισμένη κι αυτός προσπαθεί να την ισώσει, να τη διορθώσει. Αναλογίζεται την κατάντια της φωτογραφίας και το αναντικατάστατο κενό. Κινδυνεύει να στραπατσάρει μια υπέροχη κοπέλα ή να την παρατήσει ως άχρηστη, ως ανάξια της αγάπης του. Κι ύστερα να θρηνεί για ένα κενό, το οποίο ο ίδιος θα έχει δημιουργήσει.
     Την αγκαλιάζει τρυφερά και της ζητά συγνώμην. Κι εκείνη γελά και παίζει μαζί του, ξένοιαστη, αγνοώντας τις σκέψεις και τους συνειρμούς του...

      Η παραπάνω ιστορία, λίγο αληθινή, λίγο φτιαχτή, εξηγεί πολλές δυσκολίες στις ανθρώπινες σχέσεις. Στην προσπάθειά μας να διορθώσουμε στους άλλους - παιδιά, συζύγους, φίλους - κάτι που μας ενοχλεί, αλλοιώνουμε την μοναδική ομορφιά που έχει ο κάθε άνθρωπος με τα καλά του και με τα στραβά του. Αυτός ο άλλος πιεζόμενος θα ενεργεί πιθανόν ακόμα πιο αλλοπρόσαλλα και εκνευριστικά και θα μας κάνει να θυμώνουμε και να τα βάζουμε μαζί του ακόμα πιο έντονα , με ακόμη μεγαλύτερο θυμό. Και θα του φορτώνουμε ευθύνη για το δικό μας θυμό, για τη δική μας απογοήτευση. Για όλα φταίει ο άλλος, ο στραβός ο άλλος.
      Κι όμως δεν θα ήταν πιο απλό και ενώπιον Θεού ευχαριστιακό και ταπεινό, να πούμε "Έτσι είναι ο αδελφός μου, έτσι θα τον αγαπήσω, έτσι θα τον δεχτώ. Έτσι αυτός με συμπληρώνει, με ολοκληρώνει. Ακριβώς επειδή είναι διαφορετικός, ακριβώς επειδή είναι λίγο "τσακισμένος";

Το ηθικό πλεονέκτημα ή "αρχή άνδρα δείκνυσι"!

Το περίφημο ηθικό πλεονέκτημα της αριστεράς  ακυρώνεται καθημερινά και τις ημέρες αυτές, νομίζω πως παντελώς καταρρίπτεται με την αποκάλυψη πως επίδομα ενοικίου χιλίων ευρώ μηνιαίως εισέπραττε πάμπλουτη υπουργός, νομίμως μεν, ανηθικότατα δε!!!!. Μάλιστα η σχετική διάταξη που της έδινε αυτή την δυνατότητα ψηφίσθηκε επί αριστερής διακυβέρνησης της χώρας μας ως μια παράγραφος ανεπαίσθητη... στο ίδιο πολυνομοσχέδιο που ξεπούλησε όλη τη δημόσια περιουσία, που φόρτωσε στους Έλληνες άπειρα χαράτσια για δυο-τρεις γενιές, που έκοψε επιδόματα σε ανάπηρους κτλ..
Ωστόσο δεν θέλω να το δω πολιτικά το θέμα. Θέλω να το δω φιλοσοφικά, οντολογικά. Καμιά παράταξη και κανένας άνθρωπος δεν έχει a priori ηθικό πλεονέκτημα. Μάλιστα η λεγόμενη ηθική μας είναι πολύ συχνά ένα "φόρεμα" που αλλάζει εύκολα και προσαρμόζεται στις περιστάσεις και τις δυνατότητες του καθενός. Μια μεγάλη δοκιμασία του ήθους και της εντιμότητας είναι η εξουσία. Γι' αυτό ο σοφός Βίας ο Πριηνεύς είχε διατυπώσει το ρητό. "Αρχή άνδρα δείκνυσι". Η εξουσία φανερώνει το ποιόν του ανθρώπου. Όποιος δεν έχει πρόσβαση στην εξουσία δεν μπορεί και να την καταχρασθεί. Μπορεί εκ του ασφαλούς να παριστάνει τον ηθικό και τον τιμητή. Είναι όμως σε βάθος τίμιος, ηθικός, ενάρετος, έντιμος ή απλά εκ της θέσεώς του ανίσχυρος;
Στην ιστορία έχουμε άπειρα παραδείγματα ανήθικων αρχόντων κάθε αποχρώσεως.
Κι έχουμε και ελάχιστα παραδείγματα κρυστάλλινου ήθους.
Δεν μπορώ εδώ να μη θυμηθώ τον Καποδίστρια, ο οποίος δεν δέχθηκε ούτε οβολόν εκ του δημοσίου χρήματος. (Αλλά δεν τον αντέξαμε... στα τρία χρόνια τον δολοφονήσαμε!)

«…Ελπίζω ότι όσοι εξ´ υμών συμμετάσχουν εις την Κυβέρνησιν θέλουν γνωρίσει μεθ´ εμού ότι εις τας παρούσας περιπτώσεις, όσοι ευρίσκονται εις δημόσια υπουργήματα δεν είναι δυνατόν να λαμβάνουν μισθούς αναλόγως με τον βαθμό του υψηλού υπουργήματός των και με τας εκδουλεύσεις των, αλλ´ ότι οι μισθοί ούτοι πρέπει να αναλογούν ακριβώς με τα χρηματικά μέσα, τα οποία έχει η Κυβέρνησις εις την εξουσίαν της…»

«…εφ´ όσον τα ιδιαίτερα εισοδήματά μου αρκούν διά να ζήσω, αρνούμαι να εγγίσω μέχρι και του οβολού τα δημόσια χρήματα, ενώ ευρισκόμεθα εις το μέσον ερειπίων και ανθρώπων βυθισμένων εις εσχάτην πενίαν».

 Ωστόσο υπάρχουν κάποιοι άνθρωποι που έχουν ηθικό πλεονέκτημα!!! Φάσκω και αντιφάσκω; Όχι!
Ηθικό πλεονέκτημα έχουν οι άνθρωποι του Θεού. Οι άνθρωποι που έχουν το φόβο του Θεού! Οι Άγιοι! Αυτοί έχουν μόνιμη και διακαή έγνοια και προσπάθεια να εφαρμόζουν το θέλημα του Θεού είτε ελέγχονται από τους νόμους είτε όχι, είτε εξουσιάζουν είτε εξουσιάζονται, είτε τα έργα τους είναι φανερά, είτε είναι απλοί λογισμοί και αφανείς σκέψεις. Οι άνθρωποι του Θεού παίρνουν από τον Θεό χάρη και φωτισμό και αγιότητα. Γίνονται ένα κομμάτι του Θεού, έκφραση, πραγμάτωση  της παναγαθότητάς Του. Δεν μπορούν να είναι ανήθικοι!!!! Γι' αυτό...:

Φοβάμαι τον φτωχό, γιατί η στέρηση τον κάνει παραβάτη...

Φοβάμαι και τον πλούσιο, γιατί αρρώστια φοβερή τον τρώει,η απληστία...

Φοβάμαι τον διάσημο, γιατί στης ύβρεως την παγίδα πέφτει...

Φοβάμαι και τον άσημο, γιατί τη χυδαιότητα πίσω από την ανωνυμία κρύβει...

Φοβάμαι το σοφό, που μοναχά στη γνώση και τη λογική στηρίζει τη ζωή του...

Φοβάμαι τον αγράμματο, γιατί ως ο τυφλός εις βόθυνον πεσείται...

Έναν μονάχα δεν φοβάμαι:

Αυτόν που μέσα στην ψυχή του "έχτισε" το φόβο του Θεού...

Υμνολογικό απάνθισμα Θεοφανείων

Η συνεργασία μου με μια ιστοσελίδα  (http://www.agiospatrokosmas.gr/?p=5249&preview=true) με παρακινεί σε μια προσπάθεια μετάφρασης κάποιων χαρακτηριστικών ύμνων των μεγάλων εορτών. Η μετάφραση δεν μπορεί να είναι απολύτως κατά λέξιν. Προσπαθώ πάντως -με τη βοήθεια του Θεού, ελπίζω- να μπω στο νόημα των ύμνων και να το αποδώσω στην ομιλουμένη. Με συναρπάζει το βάθος των νοημάτων,αλλά και ο πλούτος και η τέχνη του λόγου. Βαθύτατες έννοιες, δογματικές λεπτότατες διατυπώσεις, διασαφηνίσεις και επισημάνσεις περνούν μέσα στα τροπάρια με μια ασύλληπτη ακρίβεια αλλά και χάρη. Μόνο με φώτιση Θεού έχουν γραφτεί αυτά τα αριστουργήματα! Ένα μικρό δείγμα από την υμνολογία των Θεοφανείων.

(Παράλειψή μου, το ότι δεν σημειώνω από ποιο σημείο των ακολουθιών της εορτής είναι το κάθε τροπάριο).

«Τὸν φωτισμὸν ἡμῶν, τὸν φωτίσαντα πάντα ἄνθρωπον, ἰδὼν ὁ Πρόδρομος, βαπτισθῆναι παραγενόμενον, χαίρει τῇ ψυχῇ, καὶ τρέμει τῇ χειρί· δείκνυσιν αὐτόν, καὶ λέγει τοῖς λαοῖς· Ἴδε ὁ λυτρούμενος τὸν Ἰσραήλ, ὁ ἐλευθερῶν ἡμᾶς ἐκ τῆς φθορᾶς. Ὦ ἀναμάρτητε, Χριστὲ ὁ Θεὸς ἡμῶν, δόξα σοι».

Τον Φωτισμό μας, Αυτόν που φωτίζει κάθε άνθρωπο, όταν είδε ο Πρόδρομος να έρχεται για να βαπτισθεί, έχαιρε στη ψυχή του κι έτρεμε στα χέρια του. Τον δείχνει και λέγει στα πλήθη: «Ιδού, αυτός είναι ο λυτρωτής του Ισραήλ που μας ελευθερώνει από τη φθορά της αμαρτίας. Ω, αναμάρτητε Χριστέ, που είσαι ο Θεός μας, δόξα σοι!

«Τὰ Ἰορδάνια ῥεῖθρα, σὲ τὴν πηγὴν ἐδέξατο, καὶ ὁ Παράκλητος, ἐν εἴδει περιστερᾶς κατήρχετο, κλίνει κορυφήν, ὁ κλίνας οὐρανούς, κράζει καὶ βοᾷ, πηλὸς τῷ πλαστουργῷ· Τί μοι ἐπιτάττεις τὰ ὑπὲρ ἐμέ; ἐγὼ χρείαν ἔχω τοῦ σοῦ Βαπτισμοῦ. Ὦ ἀναμάρτητε, Χριστὲ ὁ Θεὸς ἡμῶν, δόξα σοι».

Τα νερά του Ιορδάνη δέχθηκαν μέσα τους Εσένα την Πηγή (της ζωής και των πάντων) και ο Παράκλητος με τη μορφή περιστεριού  κατέβηκε. Χαμηλώνει το κεφάλι Αυτός που  χαμήλωσε τους ουρανούς για να κατεβεί στη γη. Κράζει και φωνάζει το πήλινο σκεύος σ’ Αυτόν που το έπλασε: «Γιατί με προστάζεις να κάνω αυτά που με ξεπερνούν; Εγώ χρειάζομαι τον βαπτισμό Σου». Ω αναμάρτητε Χριστέ μας, δόξα σοι!

«Ὁ ἀναβαλλόμενος φῶς ὡς ἱμάτιον, δι᾽ ἡμᾶς καθ᾽ ἡμᾶς γενέσθαι κατηξίωσε, ῥεῖθρα περιβάλλεται σήμερον τὰ Ἰορδάνια, οὐκ αὐτὸς τούτων πρὸς κάθαρσιν δεόμενος, ἀλλ᾽ ἡμῖν ἐν ἑαυτῷ οἰκονομῶν τὴν ἀναγέννησιν. Ὢ τοῦ θαύματος! δίχα πυρὸς ἀναχωνεύει, καὶ ἀναπλάττει ἄνευ συντρίψεως, καὶ σῴζει τοὺς εἰς αὐτὸν φωτιζομένους, Χριστὸς ὁ Θεός, καὶ Σωτὴρ τῶν ψυχῶν ἡμῶν».

Αυτός που ντύθηκε το θεϊκό φως σαν ρούχο, ταπεινώθηκε για μας κι έγινε σαν κι εμάς και σήμερα λούζεται στα ρείθρα του Ιορδάνη, όχι επειδή χρειαζόταν Αυτός την κάθαρση, αλλά οικονομώντας έτσι, πάνω στον εαυτό του, τη δική μας αναγέννηση. Ω, τι θαύμα είναι αυτό! Χωρίς φωτιά μας λυώνει και μας ξαναδημιουργεί, χωρίς να μας συντρίψει μας ξαναπλάθει και σώζει αυτούς που φωτίζονται από Αυτόν, ο Χριστός και σωτήρας των ψυχών μας.

«Ἔτρεμεν ἡ χεὶρ τοῦ Βαπτιστοῦ, ὅτε τῆς ἀχράντου κορυφῆς ἥψατο, ἐστράφη Ἰορδάνης ποταμὸς εἰς τὰ ὀπίσω, μὴ τολμῶν λειτουργῆσαί σοι· ὁ γὰρ αἰδεσθείς, Ἰησοῦν τὸν τοῦ Ναυῆ, πῶς τὸν Ποιητὴν αὐτοῦ δειλιάσαι οὐκ εἶχεν; Ἀλλὰ πᾶσαν ἐπλήρωσας οἰκονομίαν, Σωτὴρ ἡμῶν, ἵνα σώσῃς τὸν κόσμον τῇ Ἐπιφανείᾳ σου, μόνε φιλάνθρωπε».

Έτρεμε το χέρι το Βαπτιστού όταν ακούμπησε την άχραντη κορυφή Σου και ο Ιορδάνης ποταμός στράφηκε προς τα πίσω μη τολμώντας να σε υπηρετήσει. Αυτός που σεβάσθηκε τον Ιησού του Ναυή πώς θα μπορούσε να μη φοβηθεί μπροστά σ΄Αυτόν που τον έπλασε; Αλλά, Σωτήρα μας, ολοκλήρωσες όλο το σχέδιο της αγάπης σου για να σώσεις τον κόσμο με τα Θεοφάνειά σου, μόνε φιλάνθρωπε.

«Κύριε, πληρῶσαι βουλόμενος, ἃ ὥρισας ἀπ᾽ αἰῶνος, ἀπὸ πάσης τῆς κτίσεως, λειτουργοὺς τοῦ μυστηρίου σου ἔλαβες, ἐκ τῶν Ἀγγέλων τὸν Γαβριήλ, ἐκ τῶν ἀνθρώπων τὴν Παρθένον, ἐκ τῶν οὐρανῶν τὸν Ἀστέρα, καὶ ἐκ τῶν ὑδάτων τὸν Ἰορδάνην, ἐν ᾧ τὸ ἀνόμημα τοῦ κόσμου ἐξείληψας, Σωτὴρ ἡμῶν δόξα σοι».

Κύριε, θέλοντας να ολοκληρώσεις αυτά που απ’ την αρχή των αιώνων και πριν από κάθε δημιουργία εσχεδίασες, προσέλαβες ως βοηθούς σου, από τους Αγγέλους τον Γαβριήλ, από τους ανθρώπους την Παρθένο, από τους ουρανούς τον αστέρα κι απ’ το υδάτινο στοιχείο τον Ιορδάνη, μέσα στον οποίο εξάλειψες, έσβησες την αμαρτία όλου του κόσμου. Σωτήρα μας, δόξα σοι.

«Σήμερον ἡ κτίσις φωτίζεται, σήμερον τὰ πάντα εὐφραίνονται, τὰ οὐράνια ἅμα καὶ τὰ ἐπίγεια. Ἄγγελοι καὶ ἄνθρωποι συμμίγνυνται· ὅπου γὰρ Βασιλέως παρουσία, καὶ ἡ τάξις παραγίνεται. Δράμωμεν τοίνυν ἐπὶ τὸν Ἰορδάνην, ἴδωμεν πάντες τόν Ἰωάννην, πῶς βαπτίζει Κορυφήν, ἀχειροποίητον καὶ ἀναμάρτητον. Διὸ Ἀποστολικὴν φωνὴν προσᾴδοντες, συμφώνως βοήσωμεν· Ἐπεφάνη ἡ χάρις τοῦ Θεοῦ, ἡ σωτήριος πᾶσιν ἀνθρώποις, καταυγάζουσα καὶ παρέχουσα πιστοῖς τὸ μέγα ἔλεος».

Σήμερα φωτίζεται η κτίση, σήμερα όλα είναι ευφρόσυνα, τα ουράνια και τα επίγεια μαζί. Οι άγγελοι κι οι άνθρωποι έγιναν ένα. Γιατί όπου είναι παρών ο Βασιλιάς καταργείται η αυστηρή τάξη. Ας τρέξουμε όλοι στον Ιορδάνη, να δούμε τον Ιωάννη πώς βαπτίζει την Κορυφή , την αχειροποίητη και αναμάρτητη. Με αποστολική φωνή όλοι μαζί ας ψάλουμε: φανερώθηκε εξ ύψους η Χάρις του Θεού, η σωτήρια για όλους τους ανθρώπους που ρίχνει άπλετο φως και παρέχει στους πιστούς το μέγα έλεος.

«Τὶ ἀναχαιτίζεις σου τὰ ὕδατα ὦ Ἰορδάνη; τὶ ἀναποδίζεις τὸ ῥεῖθρον, καὶ οὐ προβαίνεις τὴν κατὰ φύσιν πορείαν. Οὐ δύναμαι φέρειν, φησί, πῦρ καταναλίσκον· ἐξίσταμαι, καὶ φρίττω τὴν ἄκραν συγκατάβασιν· ὅτι οὐκ εἴωθα τὸν καθαρὸν ἀποπλύνειν, οὐκ ἔμαθον τὸν ἀναμάρτητον ἀποσμήχειν, ἀλλὰ τὰ ῥερυπωμένα σκεύη ἐκκαθαίρειν. Ἀκάνθας φλέγειν με ἁμαρτημάτων διδάσκει, ὁ ἐν ἐμοὶ βαπτιζόμενος Χριστός· ὁ Ἰωάννης συμμαρτυρεῖ μοι· ἡ Φωνὴ τοῦ Λόγου βοᾷ· ἴδε ὁ Ἀμνὸς τοῦ Θεοῦ, ὁ αἴρων τὴν ἁμαρτίαν τοῦ κόσμου. Αὐτῷ πιστοὶ βοήσωμεν· ὁ ἐπιφανεὶς Θεός, εἰς τὴν ἡμῶν σωτηρίαν, δόξα σοι».

Γιατί, Ιορδάνη, συγκρατείς τα ύδατά σου; Γιατί αντέστρεψες τη ροή σου και δεν ακολουθείς τη φυσική σου πορεία; Δεν αντέχω, αποκρίνεται (ο ποταμός) αυτή τη φωτιά που καίει τα πάντα. Ξαφνιάζομαι και φρίττω με την υπερβολική συγκατάβαση. Δεν έχω συνηθίσει να πλένω τον καθαρό, δεν έμαθα να  καθαρίζω τον αναμάρτητο, αλλά να καθαρίζω τα βρώμικα σκεύη. Ο Χριστός που μέσα μου βαπτίζεται με διδάσκει να κάψω τ’ αγκάθια των αμαρτιών μου. Ο Ιωάννης γίνεται μάρτυρας μαζί με μένα. Η Φωνή του Λόγου του Θεού (δηλαδή ο Ιωάννης) φωνάζει δυνατά: «Να! Αυτός είναι ο αμνός (το προβατάκι) του Θεού που σηκώνει την αμαρτία όλου του κόσμου». Προς Αυτόν, ω πιστοί, ας φωνάξουμε: «Θεέ μας, που μας φανερώθηκες για να μας σώσεις, δόξα Σοι».

«Τὴν χεῖρά σου τὴν ἁψαμένην, τὴν ἀκήρατον κορυφὴν τοῦ Δεσπότου (ἐκ τρίτου).

Αυτό το χέρι που άγγιξε την ανέγγιχτη κορυφή του Δεσπότου μας,

μεθ᾽ ἧς καὶ δακτύλῳ αὐτόν, ἡμῖν καθυπέδειξας, ἔπαρον ὑπὲρ ἡμῶν, Βαπτιστά,

με το δάχτυλο του οποίου μας τον υπέδειξες, Βαπτιστά, σήκωσέ το για να ικετεύσεις για μας.

ὡς παρρησίαν ἔχων πολλήν· καὶ γὰρ μείζων τῶν Προφητῶν ἁπάντων, ὑπ᾽ αὐτοῦ μεμαρτύρησαι.

Γιατί έχεις μεγάλη παρρησία, αφού ο ίδιος ο Δεσπότης σε ονόμασε μεγαλύτερο όλων των Προφητών

Τοὺς ὀφθαλμούς σου πάλιν δέ, τοὺς τὸ Πανάγιον Πνεῦμα κατιδόντας,

Και τα μάτια σου που είδαν το Πανάγιο Πνεύμα

ὡς ἐν εἴδει περιστερᾶς κατελθόν, ἀναπέτασον πρὸς αὐτὸν Βαπτιστά, ἵλεων ἡμῖν ἀπεργασάμενος.

Να κατέρχεται με τη μορφή περιστεριού σήκωσέ τα προς Αυτόν, Βαπτιστά, και παρακάλεσέ Τον να μας σπλαχνιστεί

Καὶ δεῦρο στῆθι μεθ᾽ ἡμῶν (ἐκ γ').

Κι έλα στάσου κοντά μας

ἐπισφραγίζων τὸν ὕμνον, καὶ προεξάρχων τῆς πανηγύρεως.

Κι επισφράγισε τον ύμνο μας και γίνε εσύ ο προεξάρχων της πανηγύρεώς μας.

«Ἰορδάνη ποταμέ, τὶ ἐθαμβήθης θεωρῶν; Τὸν ἀθεώρητον γυμνόν, εἶδον καὶ ἔφριξα φησί• καὶ πῶς γὰρ τοῦτον οὐκ ἔμελλον φρῖξαι καὶ δῦναι; οἱ Ἄγγελοι αὐτόν, ὁρῶντες ἔφριξαν• ἐξέστη οὐρανός, καὶ γῆ ἐτρόμαξε• καὶ συνεστάλη θάλασσα καὶ πάντα, τὰ ὁρατὰ καὶ ἀόρατα. Χριστὸς ἐφάνη, ἐν Ἰορδάνῃ, ἁγιάσαι τὰ ὕδατα».

 Ιοδάνη ποταμέ, τι θωρείς έκπληκτος; Είδα γυμνόν Αυτόν που είναι αθώρητος και έφριξα! Και πώς θα μπορούσα να μην φρίξω και να μην βυθιστώ; Τον είδαν οι Άγγελοι και έφριξαν! Σάστισε ο ουρανός και τρόμαξε η γη! Η θάλασσα μαζεύτηκε κι όλα τα ορατά και τα αόρατα! Φανερώθηκε ο Χριστός στον Ιορδάνη για να αγιάσει τα ύδατα!