Αναγνώστες

Παρασκευή 30 Σεπτεμβρίου 2022

Ευρυτανία 2




Πρωινό Κυριακής 25ης Σεπτεμβρίου, ευχάριστα δροσερό παρόλο που το θερμόμετρο δείχνει 4-5 βαθμούς. Εκκλησιαζόμαστε στους κοντινούς ναούς, της Παναγίας οι περισσότεροι και λίγοι στην Αγία Τριάδα, τον μητροπολιτικό ναό του Καρπενησίου. Βρεθήκαμε στον δεύτερο ναό κατά προτροπή της συμμαθήτριάς μου Μαρίας Δ. κατοίκου Καρπενησίου -με την οποία συναντηθήκαμε μετά από λίγες δεκάδες έτη- και καταθέτω στην αγάπη σας πως ήταν μια από τις πιο κατανυκτικές λειτουργίες με συμμετοχή πολλών νέων, με εξαιρετικούς ψάλτες και κυρίως με ευλαβείς λειτουργούς ιερείς οι οποίοι μάλιστα είπαν όλες τις ευχές εκφώνως.

Στο ξενοδοχείο μας περίμενε -καθυστερημένα- το πρωινό κατά παράκλησή μας. Πολύ καλό.

Αναχωρούμε ακριβώς στις 11.30 για την Μονή της Τατάρνας στην Λίμνη των Κρεμαστών. Δύσκολος δρόμος με άπειρες στροφές, αναβάσεις και καταβάσεις σε πλαγιές, αλλά...δεν περιγράφεται η ομορφιά! Όποιος επιχειρήσει αυτή τη διαδρομή, νομίζω, πως δεν την ξεχνάει ποτέ! Ο "Αρχάγγελός" μας οδηγεί πολύ προσεχτικά. Ακούμε διάφορα για το Καρπενήσι και την ιστορία του. Λεγόταν Οιχαλία και μάλλον η σύγχρονη ονομασία του δεν δικαιολογεί το Η που μας παραπέμπει σε νησί! Βλέπουμε ένα φιλμάκι για την ιστορική Μονή Τατάρνας προς την οποία κατευθυνόμαστε. Με ανέκδοτα, τραγούδια, πληροφορίες για τη Λίμνη των Κρεμαστών και τις φημισμένες της γέφυρες και πολλά άλλα ενδιαφέροντα κι ευχάριστα διανύουμε τα εξήντα δύσκολα χιλιόμετρα σε δύο περίπου ώρες. Λίγα μικρά χωριουδάκια κρεμασμένα στις ορθοπλαγιές θυμίζουν πως κάποτε αυτά τα βουνά είχαν ζωή. Τώρα είναι ελάχιστοι αυτοί που παραμένουν εδώ "φύλακες, ερημίτες". Ένα κοπάδι γιδοπρόβατα, μετρημένα συναπαντήματα με ΙΧ.

Στη 1.30 περίπου φθάνουμε έξω από τον περίβολο της Μονής. Ήδη έχουμε δει την περίφημη Λίμνη Κρεμαστών που δημιουργήθηκε από το μεγαλύτερο γαιόφραγμα της Ευρώπης. Τέσσερα ποτάμια, ο Αχελώος, ο Μέγδοβας ή Ταυρωπός, ο Αγραφιώτης κι ο Τρικεριώτης ενώνονται σ' αυτό το σημείο. Το φράγμα δημιούργησε μια τεράστια τεχνητή λίμνη χωρητικότητας 4.700.000.000 κ.μ.. Σχηματίζονται πανέμορφα φιορδ. Στο βάθος απέναντι η σύγχρονη γέφυρα της Τατάρνας για την οποία ο κατασκευαστής μηχανικός έχει πάρει πολλά διεθνή βραβεία. Μέσα στη λίμνη, της οποίας η στάθμη αυξομειώνεται ανάλογα με την ποσότητα των υδάτων, έχουν καταβυθιστεί περί τα είκοσι χωριά, πολλές καλλιεργήσιμες εκτάσεις, γεφύρια, εκκλησίες κτλ. Συντελέσθηκε μια αληθινή κοσμογονία με τη δημιουργία της. Κάπου εδώ κοντά είναι και η φοβερή τρύπα της Τατάρνας, η δολοφονική καταβόθρα των χρόνων της κατοχής και του εμφυλίου. Ας μην γράψουμε περισσότερα...

Χτυπάμε το κουδούνι. Ο π.Δαμασκηνός καθυστερεί να μας ανοίξει. Μόνος πια, ένας σχετικά ηλικιωμένος μοναχός, πρέπει να φροντίσει για όλα. Ο Ηγούμενος της Μονής, ο γνωστός π.Δοσίθεος νοσηλεύεται στο Καρπενήσι. Κοντά του, τον υπηρετεί ο τρίτος μοναχός της Μονής. Ο π.Δοσίθεος είναι γνωστός ανά το πανελλήνιο από τα βιβλία του και τις παρουσιάσεις του στην τηλεόραση. Είναι λόγιος, πολύ ευχάριστος και στην ομιλία και στη γραφή του, και περίφημος μάγειρας. "Θέλω να πιω όλο το Βόσπορο", "Οψοποιών μαγγανείαι" τα πιο γνωστά του συγγράμματα, αλλά και πλήθος άλλων που τα βρίσκουμε στο εκθετήριο της Μονής. Η μονή, όπως τη βλέπουμε σήμερα είναι ένα σύγχρονο κτίσμα του 1969. Η ιστορία της όμως χάνεται στα βάθη των αιώνων. Το 1111 θεωρείται το έτος κτίσης της πρώτης Μονής της Παναγίας σ' αυτόν τον τόπο. Έχουμε μαρτυρίες για το Παλιομονάστηρο ή Βασιλομονάστηρο της Παναγίας. Μάλιστα η Αγία Θεοδώρα, η Βασίλισσα της Άρτας, το ενίσχυσε πολύ και συνέδεσε το όνομά της με αυτό. Από τα χρόνια της Θεοδώρας χρονολογείται και το πιο πολύτιμο κειμήλιο της Μονής, η εικόνα της Άκρας Ταπεινώσεως, ψηφιδωτή με τις ψηφίδες σε μέγεθος καρφίτσας, έργο πραγματικά θαυμαστό και ανεκτίμητης αξίας! Αλλεπάλληλες καταστροφές, χρόνια πλούτου της Μονής και χρόνια δίσεχτα, συμμετοχή στους αγώνες για ελευθερία, κέντρο κλεφτών κι αρματολών φυσικές καταστροφές από κατολισθήσεις, πυρπολήσεις και δηώσεις, αλλά και θαυμαστές επανακατασκευές συνθέτουν την πολυτάραχη ιστορία της Μονής που είναι μια εν σμικρώ αναπαράσταση της ελληνικής ιστορίας στα βάθη των αιώνων. 

Προσκυνούμε στο Καθολικό που είναι αφιερωμένο στο Γενέσιο της Θεοτόκου. Στο μπαλκόνι μπροστά από το Καθολικό φωτογραφίζουμε τη λίμνη που είναι ένα χάρμα οφθαλμών. Είμαστε πολύ τυχεροί γιατί η ημέρα είναι ιδιαίτερα λαμπρή και πεντακάθαρη. 




Εξελίσσεται και μια συγκινητική αποκάλυψη. Ο π.Δαμασκηνός ήταν συμμαθητής του φίλου μας του Νίκου από τον Άγιο Γεώργιο. Δάκρυα και αγκαλιές και αναμνήσεις παιδικών και εφηβικών χρόνων, δυσκολιών, μιας ζωής που δεν μπορούμε να φανταστούμε. Τρεις ώρες περπατούσε για το σχολείο ο π.Δαμασκηνός κάθε μέρα, μέσα στα βουνά, τα χιονισμένα το χειμώνα, τα παγωμένα, τα πλημμυρισμένα ρέματα, το φόβο των ζώων. Ποια δυσκολία των σύγχρονων ελληνόπουλων μπορεί να σταθεί δίπλα σ' αυτήν; Χώρια η πείνα και η φτώχεια στα μεταπολεμικά χρόνια σ' αυτήν εδώ την περιοχή που βγήκε κατεστραμμένη από τον πόλεμο και τον εμφύλιο. 

Κερνιόμαστε λουκουμάκι και νεράκι και μαζευόμαστε στο Σκευοφυλάκιο της Μονής όπου μας ξεναγεί ο π. Δαμασκηνός. Ό,τι υπάρχει έχει διασωθεί από μοναχούς, αλλά και από χωριανούς των γύρω χωριών που σε κάθε κίνδυνο καταστροφής έτρεχαν να περισώσουν τους θησαυρούς της Μονής. Αυτοκρατορικά χρυσόβουλα, πατριαρχικά σιγίλια, χειρόγραφα, εικόνες, χρυσοκέντητα άμφια και επιτάφιοι, λειτουργικά σκεύη, σταυροί, πόρπες και η περίφημη ψηφιδωτή εικόνα της Άκρας Ταπείνωσης. 


Μπροστά στο Σκευοφυλάκιο, στο Εκθετήριο σκαλώνουμε για να αγοράσουμε τα ενδιαφέροντα βιβλία του π.Δοσίθεου και άλλα τινά, φωτογραφιζόμαστε μπροστά στην υπαίθρια τραπεζαρία και αναχωρούμε. Λίγο πιο πέρα κάνουμε ολιγόλεπτη στάση σε μια θέση θέας για  φωτογραφίες και βινετοσκοπήσεις. Το θέαμα... "δεν υπάρχει"!!!!


Η σύγχρονη γέφυρα της Τατάρνας


Στο λεωφορείο πάλι κι αρχίζουμε την πολύστροφη ανάβαση. Μας περιμένει στο χωριό Κρέντης η ταβέρνα "Το Επίλεκτον".

Να βρίσκεις έτοιμο φαγητό -έστω και όχι τόσο επίλεκτο- στη μέση του πουθενά δεν είναι αυτονόητο ούτε ευκαταφρόνητο... προσέξτε, μη γκρινιάζετε, καλομαθημένοι αστοί!!! 

Συνεχίζουμε μετά το φαγητό το δρόμο προς Καρπενήσι. Ψάλλουμε τον Εσπερινό της εορτής του Αγίου Ιωάννου του Θεολόγου. Θαρρείς ο δρόμος μίκρυνε. Μας περιμένει λίγη ξεκούραση στο ξενοδοχείο. 

Ακολουθεί ένα πολύ ευχάριστο μουσικό βραδινό στην τραπεζαρία του ξενοδοχείου. Μας το ετοίμασε και μας το πρόσφερε το ζεύγος Μπαργιώτα. Ο Σάκης με την κιθάρα του, ο Ευθύμης, ο Νίκος, ο Αντώνης κυρίως τραγουδιστές και όλοι εμείς βέβαια σε ποικίλο ρεπερτόριο, με κρασάκι, τυράκια κτλ. κερασμένα από τον Μπαργιώτα που κίνησε γη και ουρανό για να τα προμηθευτεί  και όμορφα σερβιρισμένα από πρόθυμες κυρίες της συντροφιάς μας με ιθύνουσα την ακούραστη Ευανθία. Όμορφη, κεφάτη βραδιά που λήγει στις 11.00 ακριβώς, για να μην ενοχλούμε τους άλλους ενοίκους του ξενοδοχείου. Ευχαριστούμε θερμά!


Καλοδεχούμενος ο ύπνος!   (Συνεχίζεται)





 

Τρίτη 27 Σεπτεμβρίου 2022

Ευρυτανία 1

 

Στο κέντρο του κορμού της ελληνικής επικράτειας βρίσκεται ο πιο ορεινός νομός της πατρίδας μας, θα έλεγα και ο πιο όμορφος! Μας αξίωσε ο Θεός κι η Παναγία, που ιδιαίτερα τιμάται σε δυο πολύ ξεχωριστά προσκυνήματα, να τον επισκεφθούμε. Μας χαρίστηκε μάλιστα κι ένας υπέροχος καιρός που έκανε την εκδρομή μας ακόμα πιο όμορφη και βέβαια ασφαλή.

Αναχώρηση από τη Θεσσαλονίκη το Σάββατο 24 Σεπτεμβρίου πάντα με το πρακτορείο Λιότσης. Οδηγός μας ο Μιχαήλ ο "Αρχάγγελος" και συνοδός του πρακτορείου η πρόσχαρη και ολοπρόθυμη κ.Λουΐζα. "Κατηφορίζουμε" προς Λαμία. 

Ακούμε τον Όρθρο της Αγίας Θέκλας και του Αγίου Σιλουανού. Έχουμε τους δικούς μας ψάλτες, Ευθύμη και Αντώνη, που θα μας "τα ψάλλουν" τακτικά. Με ευχάριστα και ωφέλιμα ακούσματα και δυο στάσεις έξω από τη Λάρισα και τη Λαμία φθάνουμε στην όμορφη λουτρόπολη Υπάτη κι από εκεί σκαρφαλώνουμε στη βόρεια πλευρά της Οίτης για να βρούμε τη Μονή Αγάθωνος. Η Μονή σεμνύνεται να φιλοξενεί το άφθαρτο λείψανο του μοναχού της Βησσαρίωνα που μόλις πριν από ένα μήνα αγιοκατατάχθηκε από την Σύνοδο του Οικουμενικού Πατριαρχείου. Φιλοπτωχότατος και ασκητικός, αγαπημένος και πολυσέβαστος σε όλη τη Φθιώτιδα, κέρδισε τον αμαράντινο στέφανο της θείας δόξης. Το μοναστήρι αφιερωμένο στην Παναγία, πνιγμένο στο πράσινο και τις βιγόνιες, με τον πολύ χαρακτηριστικό Γολγοθά στην αυλή, αλλά και τον οικολογικό του χαρακτήρα (φιλοξενεί Μουσείο Φυσικής Ιστορίας στο οποίο προβάλλεται η χλωρίδα και πανίδα της Οίτης, έχει εκτροφείο άγριων πουλιών, ειδικό χώρο για τη φιλοξενία παγωνιών και περιφραγμένο χώρο 1200 στρεμμάτων όπου έχουν καταφύγει πολυάριθμα ελάφια) συγκεντρώνει πλήθος επισκεπτών και είναι το αγαπημένο της Φθιώτιδας. 

Προσκυνούμε και αναχωρούμε για τον Άγιο Γεώργιο στις παρυφές του Τυμφρηστού, το χωριό του φίλου μας Νίκου, ο οποίος με τη σύζυγό του Δέσποινα μας υποδέχονται περιχαρείς. Προσκυνούμε στον ναό του Αγίου Γεωργίου και ανηφορίζουμε προς το σπίτι τους, το πατρικό του Νίκου, πρόσφατα και πολύ όμορφα ανακαινισμένο. Κερνιόμαστε κέικ, κουραμπιεδάκια, σοκολατάκια, παγωτίνια, αναψυκτικά, χαιρόμαστε κι εμείς με την αγνή χαρά τους και φεύγουμε λίγο πιεσμένοι από τον χρόνο. Άλλοι ανεβαίνοντας και άλλοι κατεβαίνοντας (πώς γίνεται αυτό;) βγαίνουμε στην Πλατεία του χωριού που έχει δύο αξιοθέατα: Μια μεγάλη γλυπτή σύνθεση που παριστάνει τον Αχιλλέα πάνω στο άρμα του κι ένα στρατιωτικό αεροπλάνο!




Έχει περάσει αρκετά η ώρα! Κι αν εμείς θέλουμε να το ξεχάσουμε, μας το θυμίζει το στομάχι μας. Φεύγουμε για το Χάνι του Πανέτσου όπου μας περιμένουν τα περίφημα(;) κεφτεδάκια του και άλλες ενδιαφέρουσες προτάσεις. Δίπλα στον Σπερχειό, μέσα στη ρεματιά με τα πλατάνια η τοποθεσία του μαγαζιού μας ξεκουράζει. Εξάλλου από δω και πέρα, το πράσινο και η μοναδικής ομορφιάς ελληνική ορεινή φύση θα πληρώσει τους οφθαλμούς, το νου, την ψυχή μας...! Δεν περιγράφεται η ομορφιά των τοπίων! Πράσινο σε όλες τις αποχρώσεις! Φαντάσου αυτόν τον τόπο το φθινόπωρο με τις αποχρώσεις του κίτρινου, του κόκκινου, του καφετιού, φαντάσου τον το χειμώνα χιονισμένο, φαντάσου τον την άνοιξη με τα ολόφρεσκο πράσινο!!!!

Το πρόγραμμά μας είχε και μια επίσκεψη στο Δίκαστρο, λίγα χιλιόμετρα πιο πάνω! Δύσκολο να χωρέσει! Η επίσκεψη έγινε τελικά μόνο από τους άμεσα ενδιαφερόμενους Αντώνη, Σταυρούλα και Κώστα με την ευγενική προσφορά του ΙΧ από τον Νίκο και τη Δέσποινα. Στο καταπράσινο χωριό, που είναι χωμένο μέσα στις βουνοπλαγιές  και  όπου σήμερα παραμένουν (το χειμώνα) ελάχιστοι ηλικιωμένοι, υπηρέτησε ως παπαδάσκαλος ο Γρηγόριος Παπαδημητρίου προπάππους των Αντωνίου και Σταυρούλας. Ανακαίνισε τη δεκαετία του 1920 τον ιερό ναό του Αγίου Γεωργίου, το ναό του χωριού, και μνημονεύεται το όνομά του πάνω στην αναμνηστική πλάκα. Όσοι τον γνώρισαν τον θυμούνταν με πολύ σεβασμό και αγάπη.

Μετά το φαγητό κάνουμε στάση για καφέ στο χωριό Τυμφρηστός. Ήδη έχουν αρχίσει οι ανηφορικές στροφές, οι κλειστές "φουρκέτες". Το καφέ με το μπαλκόνι θέας έχει κλείσει. Λίγοι είναι πια οι περαστικοί μετά τους καλοκαιρινούς μήνες με το πλήθος των επισκεπτών. Ωστόσο βρίσκουμε ένα άλλο καφενείο, ενισχύουμε τον οργανισμό μας με λίγη καφεΐνη και επιβιβαζόμαστε στο λεωφορείο για να διανύσουμε το τελευταίο κομμάτι της διαδρομής μας μέχρι το Καρπενήσι. Λίγα τα χιλιόμετρα, πολλές οι στροφές, υπέροχη η θέα των βουνών. Μπαίνουμε ολοένα πιο βαθιά στην αγριάδα των βουνών, στην ομορφιά τους που σαγήνευε τους ανθρώπους τους. Μου 'ρχονται στο νου οι στίχοι του Κώστα Κρυστάλλη: 

"...Μπεζέρισα νὰ περπατῶ στοῦ κάμπου τὰ λιοβόρια.
Θέλω τ᾿ ἀψήλου ν᾿ ἀνεβῶ ν᾿ ἀράξω θέλω, ἀητέ μου,
μέσ᾿ στὴν παλιά μου κατοικιά, στὴν πρώτη τὴ φωλιά μου,
Θέλω ν᾿ ἀράξω στὰ βουνά, θέλω νὰ ζάω μ᾿ ἐσένα.
Θέλω τ᾿ ἀνήμερο καπρί, τ᾿ ἀρκούδι, τὸ πλατόνι,
καθημερνή μου κι ἀκριβὴ νὰ τἄχω συντροφιά μου.
Κάθε βραδούλα, κάθε αὐγή, θέλω τὸ κρύο τ᾿ ἀγέρι
νἄρχεται ἀπὸ τὴν λαγκαδιά, σὰν μάνα, σὰν ἀδέρφι
νὰ μοῦ χαϊδεύει τὰ μαλλιὰ καὶ τ᾿ ἀνοιχτά μου στήθη.

Θέλω ἡ βρυσούλα, ἡ ρεματιά, παλιὲς γλυκές μου ἀγάπες
νὰ μοῦ προσφέρνουν γιατρικὸ τ᾿ ἀθάνατα νερά τους.
Θέλω τοῦ λόγγου τὰ πουλιὰ μὲ τὸν κελαϊδισμό τους
νὰ μὲ κοιμίζουν τὸ βραδύ, νὰ μὲ ξυπνοῦν τὸ τάχυ.
Καὶ θέλω νἄχω στρῶμα μου, νἄχω καὶ σκέπασμά μου
τὸ καλοκαίρι τὰ κλαδιὰ καὶ τὸν χειμώ᾿ τὰ χιόνια.

Κλωνάρια ἀπ᾿ ἀγριοπρίναρα, φουρκάλες ἀπὸ ἐλάτια
θέλω νὰ στρώνω στοιβανιὲς κι ἀπάνου νὰ πλαγιάζω,
ν᾿ ἀκούω τὸν ἦχο τῆς βροχῆς καὶ νὰ γλυκοκοιμιέμαι...

Παρακαλῶ σε, σταυραητέ, γιὰ χαμηλώσου ὀλίγο
καὶ δῶσ᾿ μου τὲς φτεροῦγες σου καὶ πάρε με μαζί σου,
πάρε με ἀπάνου στὰ βουνά, τὶ θὰ μὲ φάῃ ὁ κάμπος!"

Αν έχεις ζήσει στα βουνά, η καρδιά σου, η ψυχή σου έχει γίνει αλλιώτικη... και πάντα τα λαχταρά και τα αναπολεί. Εμείς τρεις μέρες τα επισκεφθήκαμε και...φυτεύτηκαν, θαρρείς στην καρδιά και στο νου μας.

Μπαίνουμε στο Καρπενήσι γύρω στις 6.30. Όμορφο, περιποιημένο! Μας περιμένει το ξενοδοχείο  "Άνεσις" λίγο πιο μπροστά από την Πλατεία. Καλόγουστο, λιτό, καθαρό. Τακτοποιούμαστε στα δωμάτια που έχουν τα περισσότερα θέα στην απέναντι βουνοπλαγιά με τα ελάτια. Μπροστά μας, χαμηλά, ένα μεγάλο μέρος της πόλης. Τα σπίτια ανακαινισμένα και φροντισμένα. Λίγη ανάπαυση και για τους πιο πολλούς βραδινή βόλτα στην Πλατεία. Υπάρχει αρκετός κόσμος, όσο κρατάει ο καιρός, που για το χατίρι μας έχει πολύ μαλακώσει.    (Συνεχίζεται)





















Τρίτη 19 Ιουλίου 2022

Αγία Μακρίνα

Σοφίας ἔρωτι, τὸν νοῦν πτερώσασα, κόσμου εὐπάθειαν, εμφρόνως ἔλιπες, καὶ ἐνδιαίτημα τερπνὸν εγένου θείας ἀγάπης· σὺ γὰρ δι' ἀσκήσεως, καὶ ἠθῶν τελειότητος, νύμφη εχρημάτισας, τοῦ Σωτῆρος περίδοξος· ὦ πρέσβευε ὑπὲρ τῶν βοώντων, χαίροις Μακρίνα θεοφόρε".

Φρονοῦσ' ἀδελφὰ τοῖς ἀδελφοὶς Μακρίνα,
Τούτοις ἀδελφὰ συγκατοικεῖς καὶ πόλον.
Τῇ δ' ἐνάτῃ δεκάτῃ Μακρίναν νόες ἔνθεν ἄειραν.


Μόνο σε Καππαδόκισσες και μάλιστα από την περιοχή της Νίγδης βρίσκει κανείς το όνομα Μακρίνα. Από την μακαρίτισσα πεθερά μου εκ Νίγδης ονομάστηκε και η πρωτότοκη κόρη μου Μακρίνα. Όπως είδαμε, η Αγία ήταν η πρεσβύτερη αδελφή του Μεγάλου Βασιλείου. Έφερε το όνομα της γιαγιάς της. Και οι δύο Μακρίνες επηρέασαν τα μάλα τον μεγάλο μας Άγιο με τις συμβουλές και την παιδαγωγία τους. Ίσως να είχε γίνει ένας καλός δικηγόρος σαν τον πατέρα του, αν δεν τον νουθετούσε η Μακρίνα κι αν δεν έστρεφε το ενδιαφέρον και τη μελέτη του προς την αιώνια θεία Αγάπη και Σοφία, αντί για την πρόσκαιρη δόξα και τον πλούτο ενός άριστου ρήτορα. Της χρωστάμε τον Μέγα Βασίλειο.
Η ευγνωμοσύνη των Καππαδοκών της χάρισε ένα μεγάλο Μοναστήρι στην Αξό. Σώζεται σήμερα ο τεράστιος πέτρινος ναός και ο τάφος της Αγίας.


< Και μόνο εποχή θρησκευτικού παροξυσμού μπορούσε να φέρει σε φως τέτοια έργα δυσανάλογα με τις υλικές δυνάμεις των φτωχών χωριών ,αλλά και αταίριαστα μπορεί να πει κανείς στο περιβάλλον. Η παραφωνία κτυπητή. Ναοί μεγαλόπρεποι, τεράστιοι, επιβλητικοί δίπλα σε πλινθόκτιστα χαμόσπιτα.>

Γ. Πρ. Μαυροχαλυβίδης


Ο ναός χρειάστηκε τρία χρόνια προσωπικής εργασίας και είναι ολόκληρος κατασκευασμένος από γρανιτόλιθο και χωρίς κολλητικές ουσίες αφού οι πέτρες τοποθετήθηκαν με εξαιρετική μαεστρία η μία πάνω στην άλλη και οι ενώσεις καλύφθηκαν με ασβέστη.

Πολλά από τα στοιχεία του ναού, καταστράφηκαν ή αλλοιώθηκαν μετά τον ξεριζωμό όπου και χρησιμοποιήθηκε από τους Τούρκους σαν αποθήκη και άλλες χρήσεις.


Σήμερα όμως έχουν γίνει έργα συντήρησης και το 2013 λειτούργησε ξανά. Ο Οικουμενικός  Πατριάρχης Βαρθολομαίος πραγματοποιώντας την καθιερωμένη ετήσια επίσκεψη του στον άγιο τόπο της Καππαδοκίας, χοροστάτησε στον εσπερινό που πραγματοποιήθηκε στην αγία Μακρίνα  και ακούστηκε το "Χριστός Ανέστη" για πρώτη φορά μετά από ενενήντα χρόνια. Ευχή μας να μπορέσουμε πολλές φορές ακόμα να ζήσουμε τη Θεία Λειτουργία στον ιερό αυτό τόπο και η αγία Μακρίνα να μας ευλογεί.



Ο τάφος της Οσίας



Τρίτη 5 Ιουλίου 2022

Κατασκηνωτικά

 Μετά από αρκετά χρόνια βρέθηκα ξανά στην κατασκήνωση των Εκπαιδευτηρίων "Ο Απόστολος Παύλος" στην Ελαφίνα της Πιερίας, στα Πιέρια όρη. 

Εβδομήντα πέντε κορίτσια από την τρίτη δημοτικού ως την τρίτη λυκείου με δεκαπέντε περίπου στελέχη, εκπαιδευτικούς και απόφοιτες του σχολείου μας βρεθήκαμε για μια εβδομάδα σ' έναν παράδεισο! Χωρίς υπερβολή, μέσα σε μια φύση μαγευτική, περάσαμε ονειρεμένα! 

Ένα δώρο του Θεού -μετά από τα δύο χρόνια του εγκλεισμού και του φόβου του ιού! Χωρίς προβλήματα υγείας και ατυχημάτων -δόξα τω Θεώ-, με άριστη συνεννόηση και συνεργασία, σε κλίμα αγάπης, αλληλοκατανόησης και αλληλοβοήθειας, χαρήκαμε, μάθαμε, ψυχαγωγηθήκαμε, ασκηθήκαμε, εργαστήκαμε, δημιουργήσαμε, χορτάσαμε πεντανόστιμα φαγητά, προσευχηθήκαμε, λειτουργηθήκαμε.

Ειλικρινά δεν ξέρω από πού να αρχίσω!  

Η κατασκήνωσή μας ονομαζόταν "Άγιες μνήμες, αλησμόνητες πατρίδες" και ήταν αφιερωμένη στα εκατό χρόνια από την μικρασιατική καταστροφή. Οι ομάδες μας ήταν η Σμύρνη, το Αϊβαλί, η Προύσσα, η Αντιόχεια, η Κωνσταντινούπολη, η Ιωνία, η Μαλακοπή, τα Μουδανιά. Πρώτο εκπαιδευτικό μας λοιπόν αφιερωμένο στις αλησμόνητες πατρίδες με παράλληλη προβολή.

Πρωινή γυμναστική! Έπαρση σημαίας! 


Πρωινή και βραδυνή προσευχή στο ταπεινό προσευχητάρι μας πού΄χει σκεπή του τις πανύψηλες βελανιδιές... 

Θέματα ωφέλιμα, άλλα για τις μικρότερες κι άλλα για τις μεγαλύτερες κατασκηνώτριες. Εκπαιδευτικά, με τον καθηγητή της αστρονομίας τον κ.Αυγολούπη και τον παιδοοδοντίατρο και γιατρό μας, τον κ.Παναγιώτη. 

Αστροπαρατήρηση με τηλεσκόπιο εδώ που δεν υπάρχουν γήινα φώτα κι ο ουρανός είναι πεντακάθαρος! Καθημερινές εργασίες που άσκησαν τα παιδιά στην προθυμία και σε πρακτικές δεξιότητες. Όμιλοι διάφοροι, καλλιτεχνικών, ζαχαροπλαστικής, πεζοπορίας, δημοσιογραφίας. Τραγούδια γαλήνια, μα και ξεσηκωτικά. Σιωπητήριο(!) για να μάθουμε να σεβόμαστε τους άλλους και να αυτοκυριαρχούμαστε. Χορός και ψυχαγωγία! Απονομή Όσκαρ! 

Παιχνίδια! Τι να πω για τα παιχνίδια και την ευρηματικότητα της κ.Βαγγελίτσας! Από το escape room ως τις δρομίες (πατατοδρομίες, ποτηροδρομίες, ζωοδρομίες, την κάμπια) και τον ταχυδρόμο, το παιχνίδι του δάσους και το παιχνίδι του κρυμμένου θησαυρού, δηλαδή των χαμένων δώρων και του απαχθέντος ΑηΒασίλη, γιατί μεταξύ των άλλων είχαμε και Χριστούγεννα και Πρωτοχρονιά. Γιατί; Γιατί; Γιατί; Μα πολύ απλά,  γιατί έτσι θέλαμε!!! 

Ήρθε κι ο κ.Σταμάτης κι έψησε λουκάνικα για όλους! 

Είχαμε και την κ.Τούλα που μαγείρευε για εκατό άτομα καλύτερα από το καλύτερο εστιατόριο! Είχαμε και την κ.Μάρθα που μας φρόντιζε σαν μανούλα και τον υπέροχο και ολοπρόθυμο γιατρό μας! 

Ήρθε ο π.Θεοδόσιος κι εξομολογήθηκαν όσα παιδιά και στελέχη ήθελαν. Ήρθε και ο π.Ιωάννης και λειτουργηθήκαμε στην Αγία Παρασκευή, την εκκλησία του χωριού!

Ξεχάσαμε το internet και τα κινητά μας! Ξεχάσαμε ό,τι μας σκοτίζει και μας αγχώνει στην σύγχρονη ελληνική πραγματικότητα! 

Κάπου μεταξύ ουρανού και γης, σ' ένα μέρος που μπορεί και ...να μην υπάρχει, περάσαμε υπέροχα, αξέχαστα, μοναδικά!

Άπειρη δοξολογία στον Θεό γι' αυτό Του το δώρο! Ευχή όλων όσοι κοπίασαν για την κατασκήνωση να έχουν βιώσει τα παιδιά μας και να κρατήσουν στις καρδούλες τους όμορφες κι ωφέλιμες εμπειρίες! Κι αν θέλει ο Θεός, να ξανανταμώσουμε! 

Θερμές ευχαριστίες σε όλα τα στελέχη που κατέθεσαν ψυχή και σώμα για να λειτουργούν όλα άψογα και να συμβαίνουν συναρπαστικά πράγματα! 

Θερμές ευχαριστίες και στην ομάδα των μεγάλων κοριτσιών που βοήθησαν ολοπρόθυμα παντού όπου υπήρχαν ανάγκες. Μας αναπαύσατε με τη ζωντάνια και την υπεύθυνη στάση σας! Ευχόμαστε να ευοδωθούν οι κόποι  σας τούτη την τελευταία χρονιά και να έχετε επιτυχία στις εισαγωγικές  εξετάσεις! Του χρόνου σας περιμένουμε ως απόφοιτες και υποψήφιες φοιτήτριες!



Παιχνίδια πέρα από κάθε φαντασία!
Εδώ ...πλημμυρίσαμε από φώκιες!!!!


Και τι δεν κάνει ο κ.Σταμάτης για τις ανάγκες
του αθλητικού ρεπορτάζ!


Δάσος, δάσος δροσερό!


Χορτάσαμε παιχνίδι κι ανοιχτωσιά!!

Μαγευτική ανατολή, θέα από το αρχηγείο της Ελαφίνας!














Παρασκευή 24 Ιουνίου 2022

Γυναικοκτονίες

 Κοντεύουμε να τις συνηθίσουμε κι αυτό θα είναι τραγικό για όλη την κοινωνία. Γιατί όμως τόσες πολλές, γιατί τόσο συχνά πλέον;

Λίγες σκέψεις, μπορεί και άστοχες.

Είναι κυρίως θέμα σωματικής ισχύος. Αν οι γυναίκες ήταν πιο ισχυρές σωματικά, θα είχαμε ανδροκτονίες. Συγκρούονται οι εγωισμοί με τρομακτική σφοδρότητα. Ο νους θολώνει. Μόνο ορμή και θυμός κι όποιον πάρει ο Χάρος...

Είμαστε ανάπηροι άνθρωποι. Περιμένουμε από τον άλλον την ολοκλήρωσή μας. Ζητάμε αγάπη, σεβασμό, ικανοποίηση, χρήματα, εξασφάλιση, εκδούλευση, υπηρεσία, όλα από τον άλλον. Αν δεν μπορεί ή δεν θέλει να μας τα δώσει αισθανόμαστε λειψοί, γι' αυτό απεγνωσμένα τον σφίγγουμε πάνω μας να μη μας φύγει και χάσουμε τα πάντα. Οι περισσότεροι φόνοι έγιναν, γίνονται όταν το ένα μέλος-συνήθως η γυναίκα- ζητάει τον χωρισμό. Το άλλο μέλος, ο άντρας συνήθως, χάνει τη γη. Χάνει τη βολή του, χάνει την υπηρέτρια, χάνει τον υπήκοο, χάνει το δεκανίκι του. Ο εγωισμός πληγώνεται θανάσιμα και η αναπηρία του συναισθηματική και πρακτική χάνει το θεωρούμενο αυτονόητο και δεδομένο στήριγμά της.

Οι οικογένειες σε μεγάλο ποσοστό είναι άρρωστες. Υπάρχει συμβίωση χωρίς αγάπη και αλληλοσεβασμό. Μάλλον παλαίστρες και ρινγκ θυμίζουν. Βίος αβίωτος. Είναι θέμα χρόνου και άτυχου timing να συμβεί το μοιραίο.

Δεν υπάρχει φόβος Θεού. Δεν υπάρχει σχέση με τον Θεό. Ο αδύναμος και θυμώδης άνθρωπος που όμως έστω μια φορά κάθε βράδυ θα σταυρώσει τον ευατό του και θα πει ένα ταπεινό "Κύριε ελέησον!" ασφάλισε τον εαυτό του από την κακιά την ώρα. Θα τον συγκρατήσει ο Θεός, θα τον φωτίσει έστω την ύστατη στιγμή.

Δεν ξέρω αν γενικά υπάρχει επιστροφή. Ξέρω μόνο πως πρέπει να εντείνω την προσευχή και τον αγώνα μου. Να δεηθώ και να αγωνιστώ για ταπείνωση, για ειρήνη, για εκούσια παραίτηση από το  θέλημά μου. Να δεηθώ για τις οικογένειες των παιδιών μου και όλου του κόσμου. Αυτή νομίζω πως είναι η δική μου συμβολή στην ανατροπή του φονικού σκηνικού που έχει στηθεί στην κοινωνία μας.

Τρίτη 24 Μαΐου 2022

Άγιοι που έζησαν στον 20ό αιώνα

 


Κυκλοφορεί το βιβλίο του Ιωάννη Ηλ. Εμίρη «Άγιοι που έζησαν στον 20ό αιώνα»

από τις εκδόσεις «Μελωδός».

Κεντρική διάθεση:

Βιβλιοπωλεία «Ο Σωτήρ»

210-3624349 και 2610-272739

paraggelies@osotir.gr

osotir.gr/shop

Οι τριάντα Άγιοι που έζησαν στον 20ό αιώνα (επισήμως αγιοκαταταγέντες) είναι τα

φωτεινά σημάδια σε έναν κόσμο και σε μία εποχή που φαίνεται να αναζητά τις δικές

της αξίες και τον επαναπροσανατολισμό της.

Τριάντα προσωπικότητες, εντελώς διαφορετικές μεταξύ τους: άνθρωποι που έζησαν

σε ερημικές περιοχές, άνθρωποι που έζησαν μέσα στις σύγχρονες κοινωνίες,

άνθρωποι άλλοι αγράμματοι και άλλοι διακεκριμένοι επιστήμονες και θεολόγοι.

Άνθρωποι που έζησαν σύμφωνα με τις αρχές τους, αδιαφορώντας για τις σειρήνες

της εγκόσμιας ζωής, και κοίταξαν ψηλά προσπαθώντας να αντικρίσουν το «καθ’

ομοίωσιν» και όχι να διακριθούν στον οριζόντιο άξονα της γης.

Στον Α΄ τόμο, που κυκλοφορεί, γίνεται εκτενής αναφορά στον Άγιο Νεκτάριο της

Αιγίνης, στους Αγίους που έζησαν στις αρχές του 20ού αιώνα, και αποτέλεσαν, κατά

κάποιον τρόπο, τον πρόλογο σε αυτόν, για τους Αγίους Ιερομάρτυρες όπως ο

Χρυσόστομος Σμύρνης αλλά και ο Άγιος Φιλούμενος ο Κύπριος που μαρτύρησε

στους Αγίους τόπους. Βιογραφούνται επίσης οι Άγιοι που έζησαν στο Άγιον Όρος

και με την παρουσία τους συνέβαλαν αποφασιστικά στη διατήρηση του

ησυχαστικού, μοναστικού πνεύματος που είχε προς στιγμήν υποχωρήσει.

Στον Β΄ τόμο, που θα κυκλοφορήσει το φθινόπωρο, γίνεται αναφορά στην ζωή των

Αγίων που έζησαν μέσα στις κοινωνίες, σε αυτούς που έκτισαν τα δικά τους

μοναστήρια καθώς και στους Αγίους των ανατολικών χωρών. Ανάμεσα τους ο Άγιος

Παΐσιος, ο Άγιος Πορφύριος, ο Άγιος Ιάκωβος (Τσαλίκης) ο Άγιος Λουκάς ο ιατρός,

αλλά και ο προσφάτως αγιοκαταγείς Άγιος Ευμένιος Σαριδάκης.

Όπως παρατηρεί στον πρόλογο του ο Μητροπολίτης Μεσογαίας και Λαυρεωτικής

κ. Νικόλαος. « Οι άγιοι του περασμένου αιώνα απέδειξαν με τη ζωή τους ότι και

στην εποχή μας ζει Κύριος και ότι η αγιότητα δεν αποτελεί ιδίωμα μόνο παλαιών

εποχών. Δεν μας έχει εγκαταλείψει ο Θεός κι αυτή είναι η ανεκτίμητη παρακαταθήκη

τους».


Α΄ τόμος, σελίδες 448, σχήμα 15Χ23, 19ευρώ

Το βιβλίο θα παρουσιαστεί στις 30 Μαΐου στις 7.30μμ στο Ίδρυμα

Β&amp;Μ Θεοχαράκη, (Β. Σοφίας 9 και Μέρλιν, Σύνταγμα).


Ομιλητές θα είναι ο Αρχιμ. Καλλίνικος Μαυρολέων, ο καθηγητής Θεόδωρος

Φορτσάκης και ο Γενικός Διευθυντής του Ιδρύματος Θεοχαράκη, Φώτης

Παπαθανασίου. Αποσπάσματα θα διαβάσουν οι ηθοποιοί Ρήγας Αξελός και

Κώστας Αποστολάκης.

Τετάρτη 4 Μαΐου 2022

Στην Αίγινα και στο Ναύπλιο (Μέρος 4ο)

 Σάββατο 30 Απριλίου 2022

Ξημέρωσε και η τελευταία ημέρα της εκδρομής μας. Ετοιμάζουμε τα πράγματά μας και κατεβαίνουμε για το πρωινό. Η τραπεζαρία του ξενοδοχείου είναι γεμάτη από ξένους, μάλλον Ολλανδούς. Παίρνουμε κι εμείς το πρωινό μας κι απολαμβάνουμε - αποχαιρετώντας την - τη γαλήνια ομορφιά του Τολού. Φορτώνουμε τις αποσκευές μας σε ένα ημιφορτηγάκι για να μας τις μεταφέρει ως το λεωφορείο που είναι σταθμευμένο στο γειτονικό parking. Αναχωρούμε για το Ναύπλιο και πάλι (στις 8.30π.μ.).

Πρώτη μας στάση στο φρούριο του Παλαμηδιού. Δεν είμαστε σε θέση να ανεβούμε τα 999 (ή έστω και λιγότερα) σκαλοπάτια του κι έτσι το προσεγγίζουμε από την πίσω πλευρά με το λεωφορείο. Το φρούριο είναι ενετικό, του 17ου αιώνα, διατηρημένο σε εξαιρετική κατάσταση. Το 1715 το κατέλαβαν οι Οθωμανοί. Στη διάρκεια της Επανάστασης οχυρώθηκαν εδώ οι Οθωμανοί θεωρώντας το άπαρτο. Αλλά στις 30 Νοεμβρίου του 1822 τριακόσιοι Έλληνες μετά από σκληρή μάχη με αρχηγό τον Στάικο Σταϊκόπουλο το κατέλαβαν. Αυτή είναι και η ημέρα απελευθέρωσης του Ναυπλίου. Από τότε το Παλαμήδι λειτούργησε για αρκετά χρόνια ως φυλακή. Εδώ δυστυχώς φυλακίστηκε για ένδεκα μήνες ο Θεόδωρος Κολοκοτρώνης καταδικασμένος σε θάνατο. Μια ποινή που ευτυχώς δεν εκτελέστηκε, αλλά μετατράπηκε σε εικοσαετή φυλάκιση από τον Όθωνα, ο οποίος μόλις ενηλικιώθηκε αμνήστευσε τον Γέρο και του απένειμε τον βαθμό του αντιστρατήγου. Τον έκανε μάλιστα και σύμβουλό του.

Μπαίνουμε στο φρούριο. Αυτό που μας συναρπάζει είναι φυσικά η θέα! Όπου κι αν κοιτάξουμε ο ορίζοντας είναι ανοιχτός. Φαίνεται όλη η πόλη του Ναυπλίου, το Μπούρτζι, όλη η αργολική πεδιάδα, το Άργος, στο βάθος ακόμη και το Παναχαϊκό όρος χιονισμένο.


 Φωτογραφιζόμαστε παντού. Τρεις φίλοι τραγουδούν ένα δημοτικό τραγούδι, αλλά έρχεται μία φύλακας να τους θυμίσει πως στους αρχαιολογικούς χώρους δεν επιτρέπεται το τραγούδι. 



Φθάνουμε ως τη φυλακή του Κολοκοτρώνη η οποία είναι κλειστή λόγω covid. (Αχ, αυτός ο  covid!). Είναι αλήθεια πως η φυλακή είναι ένας πάρα πολύ στενός χώρος με δύσκολη πρόσβαση,χωρίς καθόλου εξαερισμό. Η επίσκεψη στη φυλακή είναι μια διαρκής υπόμνηση της άθλιας σκευωρίας της οποίας έπεσε θύμα ο Γέρος του Μοριά, ένας έλεγχος της συνειδήσεως για καθέναν από μας, γιατί στην ιστορία μας έχουμε πολλές μαύρες σελίδες σκευωριών, αχαριστίας, διχασμών. "Έμεινα εις την μυστικήν φυλακήν, μήνες, χωρίς να ιδώ άνθρωπον, εκτός από τον δεσμοφύλακα. Δεν ήξευρα τι γίνεται, ούτε ποιος ζει, ούτε ποιος απέθανε..". Λέγει ο ίδιος στα Απομνημονευματά του. Δίπλα στη φυλακή είναι το εκκλησάκι του Αγίου Ανδρέα. Το ανοίγει η φύλακας. Μπαίνουμε και ανάβουμε κεράκι στη μνήμη αυτού του ανθρώπου που σήκωσε στους ώμους του όλη την Επανάσταση, αλλά και τον σταυρό του μαρτυρίου του.




Με πολλή προσοχή κατεβαίνουμε τα λιθόστρωτα σκαλοπάτια που γλιστρούν καθώς έχει λιώσει η επιφάνεια των πετρών. Αντιολισθητικές αυτκόλλητες ταινίες σίγουρα προσφέρουν κάποια ασφάλεια. Ευτυχώς βγαίνουμε όλοι όρθιοι από το φρούριο! Δόξα τω Θεώ! Η ανοιξιάτικη ομορφιά παντού, σφηνωμένη ακόμη και στους βράχους και στις στιβαρές πέτρες του κάστρου!





Επόμενη πολύ ενδιαφέρουσα επίσκεψη στο Λαογραφικό Μουσείο του Ναυπλίου.


 Είναι ένα εξαιρετικό, πολυβραβευμένο Μουσείο που ανήκει στο Πελοποννησιακό Λαογραφικό Ίδρυμα. Μέχρι να τακτοποιηθούν τα εισιτήριά μας περνάμε στην πολύ συμπαθητική εσωτερική αυλή του κτιρίου.


Τα εκθέματα εκλεκτά, πολύ καλοβαλμένα. Πολλή εντύπωση μας κάνουν τα φιλελληνικά αντικείμενα, δηλαδή μικρά αντικείμενα, όπως φλιτζάνια, πιάτα διακοσμητικά, ταμπακιέρες, κούκλες με ελληνικές φορεσιές κ.τ.λ. που πωλούνταν σε φιλελληνικές εκδηλώσεις στο εξωτερικό για την συγκέντρωση χρημάτων για την αγορά εφοδίων για τους αγωνιζόμενους Έλληνες.


















Μετά το Λαογραφικό Μουσείο επισκεπτόμαστε τον Μητροπολιτικό Ναό του Αγίου Γεωργίου και στη συνέχεια τον ναό του Αγίου Σπυρίδωνα, τόν τόπο της δολοφονίας του Κυβερνήτη. Άλλη κατάμαυρη σελίδα της ιστορίας μας. "Ο θάνατος του Κυβερνήτου -έγραφε ο φίλος του Εϋνάρδος- είναι συμφορά διά την Ελλάδα, είναι δυστύχημα δι' όλην τη Ευρώπην [...] το λέγω με διπλήν θλίψιν: ο κακούργος όστις εδολοφόνησε τον Κόμητα Καποδίστρια, εδολοφόνησε την πατρίδα του".


Μπαίνουμε στο ναό και ανάβουμε ένα κερί στη μνήμη του εξαίρετου αυτού ανδρός που όπως λέγουν οι ιστορικοί, αν είχε αφεθεί να ολοκληρώσει το έργο του, η Ελλάδα θα είχε γίνει ένα υποδειγματικό κράτος. Από τότε τα δεινά της πατρίδας μας διαδέχονται το ένα το άλλο. Ο Θεός μας έστειλε τον αξιότερο, τον εκλεκτότερο, κι εμείς τον δολοφονήσαμε...
Αυτό το κρίμα βαραίνει όλο το έθνος...



Ένθετη τιμητική πλάκα από τον Πρόεδρο της  Σλοβενίας
στη μνήμη του Ιωάννη Καποδίστρια
ακριβώς απέναντι από το σημείο της δολοφονίας του


Έχουμε λίγη ώρα ακόμη για μια ελεύθερη περιήγηση στο Ναύπλιο, την οποία βέβαια διαχειριζόμαστε ...ως έδοξε ενί εκάστω...
Στις 12 συγκεντρωνόμαστε στην Πλατεία Καποδίστρια. Μας παραλαμβάνει το λεωφορείο και ξεκινάμε το ταξίδι της επιστροφής που δεν είναι και μικρό, 625 χιλιόμετρα.
Η πρώτη μας στάση είναι στον Ισθμό της Κορίνθου. Δεν τον περνάμε από την Ολυμπία οδό βιαστικά, όπως όταν κατεβαίναμε. Βγαίνουμε στην παλιά εθνική οδό και κάνουμε στάση. Φωτογραφίζουμε την Διώρυγα. Έχει μήκος 6.346μ., πλάτος στην επιφάνεια της θάλασσας 24,6 m, στο βυθό της 21,3 m, ενώ το βάθος της κυμαίνεται από 7,50 έως 8 m. Κάθε χρόνο περνούν τη διώρυγα 12.000 πλοία. Πρώτος συνέλαβε την ιδέα της κατασκευής μιας διώρυγας ο τύραννος της Κορίνθου Περίανδρος. Αργότερα οι Ρωμαίοι έκαναν κάποια έργα διάνοιξης. Μάλιστα ήταν ο Νέρων και αργότερα ο Ηρώδης ο Αττικός που το επεχείρησαν. Ο Ι.Καποδίστριας ανέθεσε σε μηχανικούς τον σχεδιασμό και την κοστολόγηση του έργου. Ήταν απλησίαστο το κόστος! Αργότερα ο Σπυρίδων Τρικούπης την ξεκίνησε και όταν η Ελλάς επτώχευσε ολοκλήρωσε το έργο η εταιρία του Ανδρέα Συγγρού. Σήμερα η διώρυγα είναι κλειστή λόγω κατολισθήσεων. Ούτως ή άλλως είναι πολύ περιορισμένων δυνατοτήτων, μόνο για μικρά πλοία. Πάντως παραμένει ένα αξιοθαύμαστο έργο.


Μια που είναι μεσημέρι τιμούμε και τα σουβλάκια του Ισθμού που κάποτε ήταν φημισμένα. Δεν τα βρίσκουμε τόσο καλά ώστε να δικαιώνουν τη φήμη τους.
Το ταξίδι μας συνεχίζεται. Μετά την Ελευσίνα μπαίνουμε στην Αττική οδό, παρακάμπτοντας έτσι την Αθήνα. Ακούμε μια πολύ ενδιαφέρουσα συζήτηση-συνέντευξη του Μητροπολίτου Μεσογαίας π.Νικολάου σχετικά με το νεκρό σώμα κια τα λείψανα των Αγίων και στη συνέχεια μετά την τελευταία στάση στο NIAVIS της Λάρισας την παράκληση του Αγίου Λουκά. 
Φθάνουμε στη Θεσσαλονίκη ακριβώς στις 9.15, αρκετά νωρίτερα απ' ό,τι υπολογίζαμε, ευχαριστούντες Θεώ για το δώρο που μας χάρισε. 
Αν μας αξιώσει ο Θεός ίσως ανταμώσουμε και σε κάποια επόμενη!
Εις το επανιδείν, αγαπητοί συνεκδρομείς!