2010: Χρονιά αγάπης, χρονιά αυταπάρνησης!

Πάμπολλοι οι Άγιοι της Εκκλησίας μας, νέοι και ηλικιωμένοι, άνδρες και γυναίκες, λαϊκοί ή κληρικοί, πλούσιοι και φτωχοί, αριστοκράτες ή άσημοι πληβείοι, μορφωμένοι, αγράμματοι, ασθενείς, ρωμαλέοι, κάθε εθνικότητας και καταγωγής. Ανάμεσά τους ξεχωριστός στ' αλήθεια και μοναδικός ο Μέγας Βασίλειος. Ξεχωριστός στην καταγωγή, τον πλούτο, τη μόρφωση, αλλά και μοναδικός στην αυταπάρνηση, τη θυσιαστική προσφορά, το πνευματικό έργο, τη συγγραφική παραγωγή. Πανεπιστήμων, αλλά και έμπρακτα φιλάνθρωπος. Ο βίος, ο λόγος και το έργο του είναι πλούτος αδαπάνητος κι αστείρευτος, αληθινός θησαυρός για όλους μας.
Στη Βασιλειάδα, τη Νέα Πόλη, την πόλη των πονεμένων, ασθενών, πτωχών, εγκαταλειμμένων γερόντων και ορφανών, που ο ίδιος ίδρυσε και επόπτευε είχε το προσωπικό του διακόνημα: Να καθαρίζει τις πληγές των λεπρών. Κι αφού ολοκλήρωνε το έργο του έσκυβε και φιλούσε τα κολοβωμένα μέλη.
Αυτός που έκαμε πράξη την τέλεια αγάπη μας λέγει: "Μπορεί να έχει τέλεια αγάπη μόνο αυτός που απαρνήθηκε τον παλιό εαυτό του".
Σήμερα, ημέρα της μνήμης του Αγίου Βασιλείου, ανταλλάσσουμε πρωτοχρονιάτικες ευχές που εμπεριέχουν προσδοκίες και λαχτάρες κι ελπίδες. Ας ευχηθούμε λοιπόν, με την ισχνή μας φωνή, αυτή η χρονιά να γίνει για όποιον το αποφασίσει και το θελήσει αληθινά, αρχή αυταπάρνησης κι αρχή αληθινής, τέλειας αγάπης.

Ουκ ην αυτοίς τόπος εν τω καταλύματι

Όταν ο Ιωσήφ με τη Μαρία έφτασαν στη Βηθλεέμ, δεν υπήρχε τόπος σε κάποιο κατάλυμα. Ήταν όλα γεμάτα, κατειλημμένα. Όλες οι πόρτες κλειστές. Έτσι φιλοξενήθηκαν στο στάβλο όπου και γεννήθηκε ο υιός της Παρθένου, ο Υιός του θεού.
Πόσο σκληρό ακούγεται! "Ουκ ην τόπος!". Είναι δυνατόν να μην υπάρχει τόπος για μια επίτοκη γυναίκα και για ένα μωρό; Όταν ακούμε αυτή τη φράση αισθανόμαστε πόνο και θλίψη γιατί δεν βρέθηκε τόπος για την Παναγία και το Χριστό. Κι όμως η ίδια ιστορία επαναλαμβάνεται δίπλα μας και μέσα μας και σ΄όλα τα μήκη και πλάτη της γης.
Δεν υπάρχει τόπος στη γη για όλους. Πολλά εκατομμύρια άνθρωποι γεννιούνται μεγαλώνουν και πεθαίνουν κυριολεκτικά στο πουθενά, ούτε καν κάτω από ένα δέντρο. Κάποιοι έχουν καταλάβει όλα τα καταλύματα, στρέμματα επί στρεμμάτων, αγροκτήματα, βίλες, διπλά και τριπλά εξοχικά...
Δεν υπάρχει τόπος στα τεράστια σπίτια μας - παρόλο που συχνά είναι άδεια από ανθρώπους - τα άφιλα και παγωμένα. Τα έχουμε κατασκευάσει με τεράστιες δαπάνες, σύμφωνα με την πιο σύγχρονη τεχνική και τεχνολογία, τα έχουμε διακοσμήσει με ακριβό γούστο και πολυτέλεια, τα διατηρούμε καθαρά και άψογα περιποιημένα, τα στολίζουμε επίκαιρα κι επίσης τα έχουμε ασφαλίσει με όλα τα συστήματα, σιδεριές, κάμερες, συναγερμούς, κτλ. Αλλά όχι μόνο δεν χωράει κανείς ξένος αναγκεμένος, συχνά δεν χωράμε ούτε εμείς οι ιδιοκτήτες μέσα σ' αυτά. Φεύγουμε μακριά τους μήπως και βρούμε κάπου αλλού χαρά και ζεστασιά, ιδίως τέτοιες μέρες γιορτινές.
Δεν υπάρχει τόπος ούτε στην καρδιά μας. Δεν υπάρχει τόπος για τον βασανισμένο συνάνθρωπό μας. Δεν υπάρχει συχνά τόπος ούτε για τον δικό μας άνθρωπο, τον άντρα μας, τη γυναίκα μας, το παιδί μας. Δεν χωράει δίπλα μας κανείς. Είναι τόσο χοντρό, αμετακίνητο κι αιχμηρό το "εγώ" μας που δεν αφήνει τόπο για κανέναν άλλον. Υπάρχει μόνο η δική μας κοσμοθεωρία, μόνο οι δικές μας αξίες και τα πρέπει, μόνο ο δικός μας τρόπος σκέψης, μόνο τα δικά μας επιχειρήματα, μόνο τα δικά μας μέτρα, μόνο οι δικές μας επιθυμίες, μόνο το δικό μας βόλεμα.
Λυπάμαι, δεν υπάρχει τόπος για σένα, γι' αυτόν, για κείνον, για κανέναν, ούτε και για Σένα, Θεέ μου. Όπως τότε στη Βηθλεέμ... Δεν άλλαξε τίποτα. Αντίθετα, σκλήρυναν ακόμη περισσότερο τα πράγματα.
Όμως, ο Χριστός, η Ζωή, το Φως ήρθε! Εκείνος βρήκε τον τόπο. Εκείνος έφτιαξε τον τόπο. Εκείνος μεταμόρφωσε το σπήλαιο σε φωτεινό παλάτιο. Και κάποιοι λίγοι εκλεκτοί τον αναζήτησαν και τον τίμησαν σ' αυτόν τον "άτοπο" τόπο.
Κι όπως τότε, ήρθε ξανά φέτος τα Χριστούγεννα και ξαναέρχεται σε κάθε Θεία Λειτουργία και βρίσκει τόπο σε κάποιες λίγες εκλεκτές ψυχές που ξέχασαν τον εγωισμό τους, που έλιωσαν σε κάποιο καμίνι πόνου και καθαρίστηκαν κι αγνίστηκαν και ζουν πια σε άλλο τόπο και χρόνο, σε άπειρο κι ολάνοιχτο χώρο και χρόνο.
Μακάρι ν' αξιωθούμε έστω για μια φορά τέτοια Χριστούγεννα...

Συγκατάβαση

Πόσο μου αρέσει αυτή η λέξη! Θέλω να την ακούω, να τη λέω, να την ψάλλω, να τη ζω.
Συγκατάβαση: Κάποιος που βρίσκεται πολύ ψηλά κατεβαίνει σε κάτι πολύ χαμηλό και ταπεινό και ευτελές με συμπάθεια. Θέλει να βρεθεί μαζί μ' αυτό το ευτελές, να ενωθεί μαζί του, να γίνει ένα, να συνευρεθεί, να το αγκαλιάσει, να το προσλάβει.
Χριστούγεννα! Η γιορτή της συγκατάβασης του Θεού προς το πλάσμα Του!
"Συγκατάβασις γαρ θεϊκή, ου μετάβασις δε τοπική γέγονε".
Ο Θεός συγκαταβαίνει και γίνεται σύμμορφος της δικής μας ταπεινότητας για να μας κάνει συμμόρφους της δικής Του μεγαλειότητας.
Διαλέγει την πιο ευτελή και αναξιοπρεπή ανθρώπινη κατάσταση. Τι είναι ταπεινότερο σπηλαίου και τι ευτελέστερο φάτνης; Πόσοι άνθρωποι γεννήθηκαν σε στάβλο και ζεστάθηκαν στο παχνί;
Κατεβαίνει τόσο χαμηλά για να μην μείνει κανείς έξω από την αγάπη Του. Μπαίνει πιο χαμηλά απ' όλους μας και μας αίρει όλους προς τη δική Του δόξα.
Και τι ζητά από μας;
Όταν ο Άγιος Ιουστίνος βρέθηκε στο σπήλαιο της Βηθλεέμ προσευχήθηκε θερμά στον Κύριο και Του ζήτησε να του φανερώσει τι θέλει από αυτόν σε αντάλλαγμα της δικής Του ενανθρωπήσεως. Κι άκουσε τη φωνή του Χριστού: "Τις αμαρτίες σου θέλω, Ιουστίνε!".
Μας προσφέρει τη θεϊκή δόξα και ζητά σε αντάλλαγμα τα σφάλματα, τα πάθη, τις αστοχίες μας, όλη τη μαυρίλα και το κατακάθι της ψυχής μας.
Θα μείνουμε στην παγωμένη μας αδιαφορία ή επιτέλους συγκινημένοι και ευγνώμονες θα βυθιστούμε στην άπειρη αγάπη του Νεογέννητου, αλλά Προαιώνιου και Άπειρου Θεού μας;

Περιμένοντας τα Χριστούγεννα

Έρχονται Χριστούγεννα! Γλυκιά προσμονή μας κατακλύζει μικρούς και μεγάλους.
Τι προσδοκούμε; Πώς προετοιμαζόμαστε;
Τα παρακάτω ακούστηκαν από στόματα παιδικά σε σχολική γιορτή.
Νομίζω πως αξίζει να μας προβληματίσουν.
Ίσως μας βοηθήσουν να βρούμε το Χριστό μέσα στην εμπορική και κοσμική παραπλάνηση αυτών των ημερών.

"-Αν ζούσα όταν γεννήθηκες, Χριστέ,
θα σου 'δινα το σπίτι μου κι ό,τι πολύτιμο έχω.
-Δώσε, παιδί μου, κάτι στον φτωχό
κι αυτό θα είν' το δώρο σου για μένα".

"Θέλω να υπομείνω, όπως Εσύ,
την περιφρόνηση, το στάβλο και τη φάτνη...
Θέλω να υπομείνω, όπως Εσύ,
τη φτώχεια, τη γυμνότητα, την ύβρη...
Θέλω να υπομείνω, όπως Εσύ,
για νά 'βρω θέση δίπλα Σου, Χριστέ μου".

Άραγε πόσο πλησιάζει η ζωή μας τον τρόπο του Χριστού;

Στη μνήμη του Αλέξη

Αναρρωτιέμαι, ο μόνος τρόπος να τιμηθεί ο Αλέξης είναι οι πορείες που καταλήγουν σε οδομαχίες και βανδαλισμούς; Και ας πούμε ότι για τα νεαρά παιδιά αυτό είναι κατανοητό, αν και όχι δικαιολογημένο. Θέτω το ερώτημα στους εκπαιδευτικούς. Δεν υπάρχει άλλος τρόπος;
Είμαι μάνα και θα έσχιζε την καρδιά μου ρομφαία, αν ένα παιδί μου δεκαπεντάχρονο μου το σκότωνε ο οποιοσδήποτε. Θα ήθελα όμως στη μνήμη του να γίνει κάτι θετικό, για παράδειγμα ένα έργο, ένα σχολείο, ένα ίδρυμα που να δίνει υποτροφίες σε μαθητές, ένα συσσίτιο για άπορους νέους, ένα κέντρο απεξάρτησης, ένας διαγωνισμός με χρηματικό βραβείο, αγώνες αθλητικοί με το όνομά του.
Προτείνω στους συναδέλφους της δημοτικής και της μέσης εκπαίδευσης στο μέλλον αντί για πορείες να προσφέρουν το αντίτιμο τριων ωρών εργασίας (το αντίστοιχο μιας τρίωρης στάσης) σε έναν κοινό λογαριασμό στη μνήμη του Αλέξη και μ' αυτά τα χρήματα να γίνει κάτι όμορφο που πραγματικά να τιμά τη μνήμη του κι αυτό ας γίνει ένα αξιομίμητο παράδειγμα και για τα νεαρά παιδιά που αναζητούν τα πρότυπά τους στους αναρχικούς και τους βανδάλους.

Πρέσπες, το βορειοδυτικό τριεθνές

Μαγευτική άποψη της Μεγάλης Πρέσπας

και της Μικρής με το διαχωριστικό φυσικό φράγμα

Παναγία η Ελεούσα

Η σπηλιά της Παναγίας

Το λιμανάκι στους "Ψαράδες" στη Μεγάλη Πρέσπα

Σούρουπο στον Άγιο Αχίλλειο του 11ου αιώνα

Άγιος Γερμανός, ένα στολίδι στο ομώνυμο,

τελευταίο δίπλα στα σύνορα χωριό μας

Ο τρούλος του Αγίου Γερμανού, ένα κομψοτέχνημα

Ο μεγάλος ψαράς!!!

Με εξαιρετική γαλήνη πληρώνει την ψυχή σου μια ολιγόωρη επίσκεψη και παραμονή στη γειτονιά των Πρεσπών. Σου μιλά γλυκά η απόλυτη ησυχία που την ταράζει ελάχιστα το πέταγμα μιας αγριόπαπιας ή ενός πελεκάνου, το τοπίο που είναι πανέμορφο, τα γήινα χρώματα αυτής της εποχής.
Ζεις για λίγο στο ρυθμό που ζουν και οι ελάχιστοι ακρίτες μας. Λίγοι βαρκάρηδες που θα σε πάνε μια βόλτα στη Μεγάλη Πρέσπα να δεις τις βραχογραφίες και να προσκυνήσεις στην Παναγία την Ελεούσα. Οι ψαράδες που θα βγάλουν τον επιούσιό τους αλιεύοντας γριβάδια και τσιρόνια. Οι αγρότες που αγωνίζονται να επιβιώσουν με την καλλιέργεια των εξαιρετικών φασολιών της περιοχής. Κάποιοι ξενοδόχοι που ευτυχώς τα τελευταία χρόνια δουλεύουν με αρκετή πληρότητα των μικρών τους μονάδων. Και λίγοι νέοι που ενημερώνουν τους τουρίστες για τον υδροβιότοπο που προστατεύεται από τη συνθήκη Ramsar, για τα πουλιά που μεταναστεύουν, για τις καλλιέργειες και τα ζώα τόυ οικοσυστήματος, για τους εξαιρετικούς ναούς του Αγίου Αχιλλείου και του Αγίου Γερμανού.
Πληγώνεσαι ωστόσο από την εγκατάλειψη των πολλών και της πολιτείας και από τα πάρα πολλά προβλήματα που μάταια περιμένουν λύση ή έστω ενδιαφέρον. Κι αγναντεύεις στις απέναντι ακτές της Αλβανίας και των Σκοπίων και βλέπεις μεγάλα πολυπληθή χωριά κι άθελά σου κάνεις τη σύγκριση κι ανατριχιάζεις.
Ακούς και τις ιστορίες των παλιών για τον εμφύλιο, για τη σπηλιά του Ζαχαριάδη, για το νοσοκομείο των ανταρτών, για το παιδομάζωμα, για τις βαθιές πληγές που μόνο πολύ πρόσφατα κάπως έχουν αρχίσει να επουλώνονται αφού βασάνισαν σκληρά μια ολόκληρη γενιά. Και λες, "Δεν υπάρχει πουθενά ολόκληρο δίκιο. Να μπει μια τελεία κι ένα τέλος και να ξεχαστούν όλα και να μην ξανάρθουν τέτοιες συμφορές".
"Όσο έρχεστε εσείς, θα μένουμε κι εμείς εδώ πάνω" μας είπε αποχαιρετώντας μας ο βαρκάρης που μας έκανε μια βόλτα στη λίμνη.
Ναι, έχουμε χρέος να δίνουμε πού και πού το παρόν και την υλική μας υποστήριξη σ' αυτούς που ακόμη ζουν στα σύνορά μας. Αλλιώς δεν έχουμε δικαίωμα να μιλάμε δήθεν συμπονετικά γι' αυτούς και επικριτικά για την πολιτεία που τους εγκατέλειψε.

Διά ταύτα ή παρά ταύτα; Και ...μετά ταύτα;

Συνήθως στις ανθρώπινες σχέσεις επιζητούμε - μερικές φορές εμφανώς, με αγώνα και αγωνία, και κάποιες άλλες πολύ διακριτικά, αλλά επίμονα - την ισονομία, την ισοπολιτεία, το ισοστάσιο, το 50-50, την αμοιβαιότητα.
Δίνω, αλλά πρέπει και να πάρω. Αυτό είναι το δίκαιο, αυτό είναι το σωστό, αυτό είναι το λογικό, αυτό είναι το "διά ταύτα".
Κι όμως το μοναδικό, το ξεχωριστό, το υπέροχο κρύβεται στην υπέρβαση της λογικής και του δικαίου, στην ανατροπή του καθωσπρέπει,του συμφέροντος και του κατεστημένου. Βρίσκεται στο "παρά ταύτα".
Αδικούμαι, παρά ταύτα αγαπώ.
Λυπούμαι, παρά ταύτα ζω με εσωτερική χαρά.
Κατακλύζομαι από δυσχέρειες, παρά ταύτα ελπίζω και πιστεύω.
Ζω στο περιθώριο, παρά ταύτα δεν παραπονιέμαι.
Λοιδορούμαι, παρά ταύτα συγχωρώ και ευλογώ.
Βρίσκομαι έγκλειστος στη φυλακή, παρά ταύτα είμαι ελεύθερος.
Είμαι φτωχός σε υλικά αγαθά, παρά ταύτα είμαι πλήρης και πλούσιος.
Για τον κόσμο που δεν στοχάζεται, αυτό είναι κάτι σαν ηλιθιότητα, πτωχεία πνεύματος.
Κι όμως στο "παρά ταύτα" είναι η νοστιμιά, ο ηρωισμός,η ελπίδα. Μ' αυτό βαθαίνει η ψυχή, κινείται σε άλλα επίπεδα,πάνω από μικρότητες,μιζέρια και στενοκαρδία, αναπνέει καθαρό αέρα. Το "παρά ταύτα" είναι φάρμακο ψυχών και σωμάτων και εισιτήριο για την αιωνιότητα.
Το "διά ταύτα" είναι ανθρώπινο, το "παρά ταύτα" είναι θεϊκό.
Είναι ο τρόπος του Χριστού.
Μπορούσε να γεννηθεί στο πλουσιότερο παλάτι, παρά ταύτα γεννήθηκε στο βρώμικο στάβλο και ανακλίθηκε στη φάτνη των ζώων.
Είναι ο Δημιουργός του κόσμου, παρά ταύτα δέχθηκε τον ατιμωτικότερο θάνατο.
Μπορεί να επιβάλει το θέλημά Του που άλλωστε είναι άγιο και τέλειο, παρά ταύτα σταματά μπροστά στην ελευθερία μας.
Είμαστε ελεεινοί και τρισάθλιοι, παρά ταύτα μας τιμά ως μοναδικές προσωπικότητες, ως δικές Του εικόνες.
Άραγε ο καθένας μας ποια από τις δύο προθέσεις επιλέγει ως τρόπο ζωής;
Και κάτι ακόμη: Αφού επιλέξουμε γι' αυτή τη ζωή το "διά ταύτα" ή το "παρά ταύτα", τι θα μας περιμένει "μετά ταύτα";

Γλυκός Νοέμβρης

Πολλά δεινά, δύσκολα και δυσάρεστα, μας κατακλύζουν αυτό τον καιρό. Γενικότερες δυσκολίες οικονομικές που μας αγχώνουν, ανεργία που κόβει τα φτερά και τη δημιουργική ορμή των παιδιών μας, γρίπες που καιροφυλακτούν για να στείλουν μερικούς στις εντατικές ή και στον άλλον κόσμο και πολλά πολλά προσωπικά προβλήματα που δεν είναι κοινοποιήσιμα, αλλά κλείνουν λίγο-λίγο τους ορίζοντες της ψυχής μας, λιγοστεύουν το οξυγόνο μας.
Μέσα σ' αυτό το βαρύ τοπίο, ας ανοίξουμε τα μάτια μας να δούμε μια υπέροχη δωρεά που απολαμβάνουμε φέτος: έναν υπέροχο γλυκό Νοέμβρη με θαυμάσιο καιρό και μοναδική φυσική ομορφιά. Δεν φύσηξε δυνατός βοριάς να γυμνώσει τα δέντρα. Κρατούν τα χρυσά τους φυλλώματα κι είναι χάρμα οφθαλμών.
Δεν χρειάζεται να πάει κανείς μακριά για να τα απολαύσει. Η λαγκαδιά του Ασβεστοχωρίου με τα πλατάνια της κι ο Χορτιάτης με τις καστανιές του. το δάσος στο Κουρί... δίπλα μας, μας περιμένουν για μια βόλτα, για να μας χαρίσουν γαλήνη, ηρεμία και τη βεβαιότητα ότι, ακόμη κι όταν όλα φθίνουν και μαραίνονται, η ζωή είναι όμορφη και πάντα κυοφορείται η ελπίδα της ανάστασης.
Ας μη μένουμε στους οικονομικούς δείκτες και στα θλιβερά στατιστικά στοιχεία. Η ζωή είναι αλλού, η ζωή είναι κάτι άλλο, η ζωή βρίσκει τον τρόπο και το δρόμο...

Φθινοπώριασε

Φύλλα ξερά, φύλλα κόκκινα, κίτρινα,
φύλλα πορτοκαλιά, καφετιά, χρυσαφένια...
Η σκληράδα του ανέμου τα σκόρπισε,
της βροχής οι ψιχάλες τα ξέφτισαν...
με το χώμα ενώθηκαν, έλιωσαν, χώνεψαν.
Φύλλα ξερά, της ψυχής ξεφτισμένα κομμάτια...
σιωπηλά θα προσμένουν την ζωηφόρα την Άνοιξη!

Πρόταση λιτότητας

Με πολλή χαρά πήρα ένα e-mail πριν λίγες ημέρες από κάποιο νεαρό, φίλο των παιδιών μου, που επεδίωξε - και μπράβο του - να βρεθεί με ένα ευρωπαϊκό πρόγραμμα στην Αιθιοπία και να ζήσει στις εκεί συνθήκες ως μέλος μιας οικογένειας ντόπιων - όχι δηλαδή αφ' υψηλού και μακρόθεν ως επισκέπτης, σε κάποιο ξενοδοχείο με αρκετές ανέσεις. Συγκλονισμένος από όσα είδε και έμαθε, κάθισε κι έγραψε τις εντυπώσεις του και κάποιες βαθύτερες κρίσεις και παρατηρήσεις και πολύ ωφέλιμα συμπεράσματα για όλους μας. Παίρνοντας αφορμή από την καταγεγραμμένη εμπειρία του νεαρού Α. ας πούμε τα εξής:
Έχουμε όλοι βέβαια ακούσει για την ασύλληπτη ένδεια την οποία βιώνει τουλάχιστον ο μισός πληθυσμός αυτής της χώρας, για εμφυλίους πολέμους και τυραννικά καθεστώτα που μεγιστοποιούν τα προβλήματα, για τις συνέπειες της κλιματολογικής αλλαγής που επιβαρύνουν κυρίως τις τριτοκοσμικές χώρες, (αυξημένη ξηρασία ή το εντελώς αντίθετο, φονικές πλημμύρες, καταστροφές), για την εξάπλωση του Aids και πολλών άλλων νόσων λόγω άγνοιας, για το ότι οι ανθρωπιστικές βοήθειες συχνά εξαφανίζονται πριν φτάσουν στους αναγκεμένους αποδέκτες τους κι ότι κάποιοι καθεστωτικοί πλουτίζουν από αυτές και για άλλα πολλά δεινά.
Το ζητούμενο είναι, τι μπορούμε εμείς να κάνουμε για όλα αυτά; Πώς μπορούμε έστω και ελάχιστα να συμβάλουμε ώστε να μετριαστεί αυτή η αθλιότητα;
Όσο κι αν φαίνεται παράξενο, υπάρχει κάτι που περνάει από το χέρι μας και μάλιστα πολύ σημαντικό και αποτελεσματικό. Κι αυτό το κάτι πρέπει να το περάσουμε στη συνείδησή μας και στην αγωγή των παιδιών μας. Είναι η λιτή ζωή.
Αν εγώ, ο κακομαθημένος Ευρωπαίος κι ο ακόμα πιο κακομαθημένος Αμερικανός, συνεχίσω να ζω με τον τρόπο που μου έμαθαν - μόνιμη κατοικία και εξοχικό, δυο τρία αυτοκίνητα, αλλαγή πολλών ρούχων και υποδημάτων κάθε σεζόν, άπειρο φαγητό που μου προκαλεί και νοσηρότητα, ταξίδια, τεράστια σπατάλη νερού και ενέργειας κτλ. - δεν θα φθάνουν πέντε πλανήτες σαν τη Γη για να με συντηρήσουν. Και φυσικά δεν θα περισσεύει τίποτα για τους άλλους. Δεν πειράζει, ας εξαφανιστούν μερικά εκατομμύρια, να αραιώνουμε. Εμείς οι πιο έξυπνοι και πιο δυνατοί να καλοπερνάμε. Για τους άλλους, δεν μας νοιάζει. Δεν τους βλέπουμε, δεν τους γνωρίζουμε. Είναι ευτυχώς πολύ μακριά μας. Δεν έχει σημασία που δεν εκφραζόμαστε με αυτά ακριβώς τα λόγια. Ο τρόπος μας, η βιοτή μας διαλαλούν τον τεράστιο εγωκεντρισμό μας.
Ας συνειδητοποιήσουμε ότι τα αγαθά πρέπει να μοιραστούν πιο δίκαια, ότι δεν μπορεί αυτός που βρίσκεται σε πλεονεκτική θέση να τραβά συνεχώς τη μερίδα του λέοντος, ότι ζούμε καλά εις βάρος εκατομμυρίων που πεθαίνουν, ότι με μερικά πολύ απλά πράγματα θα ξαλαφρώσουμε κάπως τους αδύναμους του πλανήτη μας.
Μερικές απλές προτάσεις: Ας ξοδέψουμε λιγότερη ενέργεια και λιγότερο νερό. Ας μετακινηθούμε λιγότερο με τα ΙΧ μας. Ας φάμε λιγότερο και πιο ταπεινά, θα κάνει καλό και στην υγεία μας. Ας μειώσουμε τις άσκοπες αγορές και επιδείξεις του πλούτου μας. Κάθε κόμπος νερού και ενέργειας που εξοικονομείται από εμάς περισσεύει για τα φτωχά μέρη της γης. Κάθε αγαθό λιγότερο που καταναλώνουμε σημαίνει λιγότερη ενέργεια για την παραγωγή του.
Ας περιοριστούμε στα αναγκαία λοιπόν κι ας θυμηθούμε δυο όμορφες ρήσεις που δυστυχώς τις ξεχνούμε ακόμα κι οι Χριστιανοί που έχουμε πλήρως εκκοσμικευθεί και αλωθεί από την ασύστολη κατανάλωση.
"Ο έχων δύο χιτώνας δότω τω μη έχοντι" μας είπε ο Κύριος ο οποίος γνωρίζει καλύτερα από κάθε παγκόσμιο οργανισμό τις τεράτιες ανισότητες, την άθλια φτώχεια από τη μια και την προκλητική χλιδή από την άλλη.
Κι ο Μέγας Βασίλειος που έθρεψε και προστάτεψε χιλιάδες φτωχούς και έλεγξε αυστηρά τους απερίσκεπτους πλούσιους, έλεγε (περίπου): "Όποιος τα πλούτη του σκορπά, απ' τους φτωχούς τα κλέβει".
Μήπως η οικονομική κρίση που έπληξε τις δυτικές κοινωνίες, αλλά και η κρίση της ελληνικής οικονομίας είναι μικρά μαθήματα που μας δίνει ο Θεός για να καταλάβουμε το διαρκές έγκλημά μας;

Στο παιδί της Κατοχής

Μικρό Ελληνόπουλο,
τρυφερό πλασματάκι,
ποιοι σου στέρησαν άραγε
τη χαρά, το ψωμάκι;


Στο χλωμό και ισχνό
προσωπάκι σου,
το γιατί και το πείσμα,
η αγωνία να ζήσεις,
ο αγώνας κι η ελπίδα,
αδρά ζωγραφίζονται.


Της πατρίδας μας,
άνομοι άρπαγες,
της χαράς των παιδιών μας οι κλέφτες,
κι αν στην πείνα μας ρίξατε,
κι αν με πόνο και θλίψη
μια γενιά βασανίσατε,
την ψυχή μας ατσάλινη και ανδρεία την χτίσατε!!.

Η υποθήκη του '40

Παλικάρι, η πατρίδα σε φώναξε.
"Μάνα, έρχομαι!" αποκρίθηκες
κι έφυγες κιόλας στο μέτωπο.
Βρήκες πάγους και χιόνια,
μέρες δύσκολες!
Σου 'κόψαν τα πόδια!
Κι όμως ...νίκησες!

Πριν προλάβεις,
στη γλυκιά φαμελιά
που σε πρόσμενε,
νικητής να γυρίσεις,
ήρθαν κι άλλοι εχθροί
πιο τρανοί, πιο περήφανοι,
και σου 'κλέψαν τη νίκη.

Στέκεις τώρα
μπροστά τους χωλός...,
προδομένος κι ανήμπορος,
με την πίκρα στα χείλη.
Τι θα πεις στα παιδιά σου
στη γυναίκα, στη μάνα σου;
Μαύρη αγκαλιά έχουν οι έρμες
για σένα ανοίξει.

"Τις πληγές μου θα δείξω.
Εγώ, σκλάβος ένδοξος,
δούλος ελεύθερος.
Δικαιούμαι, νομίζω,
δυνατά να φωνάξω,
να μ' ακούσουν καλά
οι επερχόμενοι:

"Την Πατρίδα μου αγάπησα.
Δίχως δεύτερη σκέψη
την υγειά μου, τα νιάτα μου,
το κορμί μου της χάρισα.
Κάτι λίγο,θα πω,
κάτι λίγο κι εσείς,
θυσιάστε για Εκείνην".

Μαρίες Μυροφόρες - Μνήμες Μακεδονικού Αγώνα

Στην πλατεία του χωριού Καρυδιά - πρώην Τέχοβο - δυτικά της Έδεσας σώζεται μια καρυδιά που τιμάται ως μνημείο υπέρ πατρίδος πεσόντων αγωνιστών. Είναι το δέντρο που τον Ιούνιο του 1907 κρέμασαν οι κομιτατζήδες Βούλγαροι τον Καπετάν Άγρα και το Ναουσαίο Αντώνη Μίγκα. Γράφω εν συντομία την ιστορία τους και κυρίως το τέλος τους.
Ο Τέλλος Άγρας ήταν γιος εύπορης οικογένειας και το μέλλον του ως αριστούχου της Σχολής Ευελπίδων διαγραφόταν λαμπρό. Εκείνος όμως ήρθε κρυφά στην Μακεδονία κι αγωνίστηκε για αρκετόν καιρό στην περιοχή του Βάλτου. Η εκεί φοβερά δύσκολη διαβίωση κλόνισε την υγεία του και τον ανάγκασε να μεταθέσει τον εναντίον των Βουλγάρων αγώνα του στη Νάουσα, όπου συνδέθηκε με τον εξαίρετο πατριώτη Αντώνη Μίγκα. Ο προσωπικός τους ορκισμένος εχθρός ήταν ο Γιοβάν Ζλατάν.
Αυτός ύπουλα φερόμενος κάλεσε τον καπετάν Άγρα και τον Μίγκα σε μυστική συνάντηση προφασιζόμενος αγαθές διαθέσεις για λήξη της μεταξύ τους εχθρότητας. Έστησε έτσι ενέδρα στα δυο λαμπρά και αγνά παλικάρια τα οποία και αιχμαλώτισε στην τοποθεσία Ρακόβραχο του Βερμίου. Επί τρεις ημέρες ο αρχισυμμορίτης και οι κομιτατζήδες του τους έβριζαν και τους χτυπούσαν και τους περιέφεραν στα χωριά της περιοχής από το Βέρμιο ως το Καϊμακτσαλάν ως τρόπαια και λάφυρα νίκης.
Την τρίτη ημέρα ακούστηκε ότι έρχονται τα παλικάρια του Καπετάν-Άγρα να ελευθερώσουν τον αρχηγό τους. Τρομοκρατημένοι οι κομιτατζήδες κρέμασαν τους δυο εθνομάρτυρες σε μια καρυδιά στο ομώνυμο χωριό. Διέταξαν μάλιστα τους κατοίκους του χωριού να μην πλησιάσουν τα κρεμασμένα σώματα και να μη διανοηθούν να τα θάψουν. Τα ήθελαν να μείνουν κρεμασμένα, τρανές αποδείξεις της θηριωδίας και της ατιμίας τους. Ο φόβος έκλεισε τους ταλαίπωρους ανθρώπους στα σπίτια τους.
Να όμως που επαναλαμβάνεται η τραγική και μεγαλειώδης πράξη της ηρωίδας του Σοφοκλή Αντιγόνης, ή ίσως ξαναζούν οι Μυροφόρες του Χριστού. Τρεις γύναίκες του χωριού, κι οι τρεις Μαρίες, αναλαμβάνουν το φρικιαστικό αλλά και ιερό και μεγαλειώδες έργο του ενταφιασμού των δυο νεκρών ηρώων. Αγνοούν τις οργισμένες φοβέρες των δολοφόνων Βουλγάρων και νύχτα με κίνδυνο της ζωής τους καταπιάνονται με το ξεκρέμασμα, τον καθαρισμό, τον νεκροστολισμό και την ταφή τους. Ο καπετάν Σταφίδας τις βοηθάει να μεταφέρουν τους νεκρούς στο γειτονικό χωριό Βλάδοβο όπου και τους ενταφιάζουν στον περίβολο του ναού του Αγίου Δημητρίου.
Σιωπηλός και ιδιόμορφος ο Μακεδονικός αγώνας, χωρίς ένδοξες και περιφανείς νίκες. Ανέδειξε όμως, όσο κανένας άλλος πόλεμος, και μας άφησε ανεκτίμητο θησαυρό: την πάγκαλη ελληνική ψυχή των γνωστών και αγνώστων αγωνιστών του.
Ας είναι αιωνία τους η μνήμη κι ελαφρό το χώμα της μακεδονικής γης που ελεύθερη τώρα τους σκεπάζει!

Θέλησε, μπόρεσε, προχώρησε...

Ο καρκίνος τη χτύπησε στα 50 της χρόνια αφού είχε μεγαλώσει και σπουδάσει τα δυο της παιδιά πάντα στο πλευρό του αγαπημένου της συζύγου. Μετά το πρώτο σοκ της ανακάλυψης και αποδοχής αυτού του παντελώς ανεπιθύμητου επισκέπτη εφάρμοσε την τακτική του αντιπερισπασμού. "Με πολεμάς στο σώμα, εγώ θα σε πολεμήσω με το πνεύμα και με την ψυχή μου".
Νέα είχε στερηθεί για λόγους οικονομικούς και πολιτιστικούς το πολύτιμο αγαθό της μόρφωσης. Είχε τελειώσει μόνο το γυμνάσιο. Τώρα μ' έναν άσχημο καρκίνο διεγνωσμένο ξεκινά τις σπουδές της σε νυχτερινό λύκειο. Παράλληλα με τις χημειοθεραπείες και τις συχνές αδιαθεσίες και τις ατελείωτες ιατρικές εξετάσεις παρακολουθεί τα μαθήματα, μελετάει, γίνεται πρότυπο συνεπούς και επιμελούς μαθήτριας και τον Ιούνιο του 2009 απολύεται με 18,2. Σήμερα ετοιμάζεται για το Πανεπιστήμιο. Κάνει το νεανικό της όνειρό πραγματικότητα. Την έχει συνεπάρει ο ενθουσιασμός που χαρίζει η πρόοδος, η επιτυχία του στόχου, η αφοσίωση σε κάτι που ανοίγει ορίζοντες και βαθαίνει και πλουτίζει την ύπαρξη.
Ο καρκίνος έχει προχωρήσει στους πνεύμονες. Η πρόγνωση δεν είναι καλή. Μα η ηρωίδα μας είναι ευτυχισμένη. Η οικογένειά της την χαίρεται. Είναι μια αγωνίστρια και νικήτρια της ζωής κι ένα άριστο παράδειγμα για όλους μας.

Μεγάλα ελάχιστα ή μέγιστα μικρά

Σήμερα όλοι μιλούν για πολιτικά. Κρίνουν και ζυγίζουν το αποτέλεσμα. Προλέγουν τα μέλλοντα εν Ελλάδι συμβήναι και τα τοιαύτα. Εγώ θα είμαι λίγο άσχετη, λίγο εκτός τόπου και χρόνου.
"Είναι Πέμπτη πρωί. Έχω ξυπνήσει πολύ πρωί, όπως είναι το καθημερινό μου πρόγραμμα, για να προλάβω μαγειρέματα, πλυσίματα, απλώματα, συμμαζέματα, πριν φύγω στις 7.20 για το σχολείο. Τελευταία πράξη αυτού του καθημερινού πρωινού κυνηγητού είναι να μαζέψω τα οικιακά μας απορρίμματα και να τα πετάξω τρέχοντας με το κουτσό μου πόδι στον κάδο που απέχει περί τα ογδόντα μέτρα από την αυλόπορτά μας. Η κόρη μου με περιμένει ήδη στο αυτοκίνητο και ξέρω ότι αδημονεί, γι' αυτό έχω αρκετά αγχωθεί. Την ώρα που διαβαίνω την αυλόπορτα περνά το απορριμματοφόρο για να πάει στην επόμενη "στάση" κάδων. Χωρίς να κάνω κάποιο νόημα ο εργάτης της καθαριότητος κατεβαίνει, έρχεται προς το μέρος μου και μου λέει: "Καλημέρα, κυρία, δώστε τά μου" και μου παίρνει κυριολεκτικά από τα χέρια τις δυο σακκούλες. Εντυπωσιάστηκα. Συγκινήθηκα. "Σ' ευχαριστώ μέσα από την καρδιά μου" του λέω "να ξέρεις είναι πολύ σπουδαίο αυτό που έκανες". Με κοίταζε γελώντας. Το πρόσωπό του έλαμψε κι ας ήταν αξύριστο και ταλαιπωρημένο από την άχαρη δουλειά του".
Η Πέμπτη κύλησε ανάλαφρα και χαρούμενα. Για πολλές ώρες με διακατείχε ευφορία και αισιοδοξία.
Αύριο θα επιδιώξω να βγω την ίδια ώρα για να πω μια θερμή "καλημέρα" στον άγνωστό μου ..."μέγιστο".
Πόσο απλή είναι η χαρά! Πόσο όμορφο θα είναι να την ξαναβάλουμε στη ζωή μας!

Συμεών

Λίγο πριν αποχαιρετήσει αυτόν τον μάταιο κόσμο η άρρωστη μανούλα του ψιθύρισε στον Συμεών, το δεκάχρονο αγόρι της: "Μην ξεχνάς κάθε πρωί να λες στο Χριστό "Κύριε, έλα σήμερα κοντά μου".
Ο Συμεών έκλεισε τα μάτια της μητέρας του κι άρχισε να παλεύει με σκληρή ορφάνια κι ακόμη σκληρότερη φτώχια. Όμως κάθε πρωί τηρούσε την τελευταία της επιθυμία. έκανε το σταυρό του κι έλεγε με μια παράξενη σταθερότητα: ¨Κύριε, έλα σήμερα κοντά μου".
Πέρασαν πολλά δύσκολα χρόνια. Η κάθε μέρα του Συμεών ήταν κόπος και πόνος, αλλά δεν υπήρχε μέρα που να μην καλέσει κοντά του τον Κύριο. Σιγά-σιγά πρόσθεσε στο καθημερινό του πρόγραμμα και μια άλλη σταθερή στιγμή. Κάθε βράδυ πριν κοιμηθεί έλεγε: "Κύριε, σ' ευχαριστώ που ήσουν μαζί μου. Σε είδα εκείνη τη στιγμή που μου χαμογέλασε ο γείτονας, ή τότε που με φύλαξες από ένα αυτοκίνητο ή τότε που με κάλεσε ο ιερέας στο συσσίτιο ή στη δυνατή βροχή που μου άνοιξες μια πόρτα". Κάθε μέρα ο Συμεών αναγνώριζε την παρουσία του Κυρίου, την αγάπη Του γι' αυτόν.
Ο Συμεών δεν έκανε δική του οικογένεια. Έζησε μόνος και τώρα βρίσκεται στο κρεβάτι ενός νοσοκομείου. Υποφέρει από ανίατη ασθένεια, αλλά είναι χαρούμενος. Κάθε πρωί προσκαλεί κοντά του τον Χριστό και κάθε βράδυ Τον ευχαριστεί γιατί τον επισκέφθηκε. Δεν αισθάνεται μόνος. Μπορεί να περνούν ώρες και μέρες γεμάτες πόνο, μπορεί να μη δέχεται ούτε μία ανθρώπινη επίσκεψη, αλλά αυτός χαμογελά και το πρόσωπό του λάμπει. Δίπλα του είναι πάντοτε ο Κύριος.
Απόψε ο Συμεών σιγοσβήνει. Η ψυχή του ετοιμάζεται να εγκαταλείψει το κουρασμένο του κορμί. Απόψε ο Συμεών είναι ευτυχισμένος. Ο Χριστός του μίλησε. Του είπε τρυφερά: "Συμεών, για πολλά χρόνια με παρακαλούσες να 'ρθω κοντά σου κι ερχόμουν. Τώρα σε παρακαλώ εγώ να 'ρθεις κοντά μου. Σε προσκαλώ στο φωτεινό μου σπίτι".
Κι ο Συμεών πέταξε κοντά στον αγαπημένο σύντροφό του...

Πατήρ Θεόφιλος

Ο π. Θεόφιλος με το σταυρό στο χέρι

Μια εξαιρετικά ευλογημένη ευκαιρία μέσα στη δεκαήμερη προσκυνηματική μας εκδρομή στη Ρουμανία ήταν η γνωριμία μας με τον πατέρα Θεόφιλο, τον τυφλό υπερήλικο μοναχό και ιερέα της πανέμορφης Μονής Κοιμήσεως Θεοτόκου έξω από το χωριό Σίμπαντα Ντε Σους στα Μεσημβρινά Καρπάθια. Σταμάτησε για λίγο την εξομολόγηση στην οποία επί ώρες καθημερινά είναι αφιερωμένος για να μας ευλογήσει και να μας πει δυο ωφέλιμα λόγια. Παραθέτω λίγα από όσα κατέγραψα:
"Όταν θέλεις να βρεις έναν ευτυχισμένο άνθρωπο να τον ψάξεις μέσα σε μοναστήρι. Για να φθάσει κάποιος στην ευτυχία πρέπει να πιστεύει πάρα πολύ στον Θεό: Θεόπιστος. Αυτός που πιστεύει πολύ στον Θεό ακολουθεί τις ενοτλές του και γίνεται Θεόδουλος. Αυτός συναντάει και γνωρίζει τον Θεό, δηλαδή γίνεται Θεόγνωστος. Αν γνωρίσει τον Θεό δεν μπορεί παρά να τον αγαπήσει υπερβολικά και να γίνει Θεόφιλος, όπως ονομάζομαι εγώ. Η αγάπη στον Θεό είναι η απόλυτη ευτυχία. Όποιος αγαπάει τον Θεό είναι ευτυχισμένος και ελεύθερος.
Ο Χριστός μας είπε: "Ελάτε σε μένα όλοι οι κουρασμένοι και βαρυφορτωμένοι κι εγώ θα σας αναπαύσω". Ο Χριστός μας κάνει δυο ερωτήσεις: "Πιστεύεις στον Υιό του Θεού;" και "Με αγαπάς;". Ο καθένας μας πρέπει να απαντήσει σ' αυτές τις δυο ερωτήσεις όχι μόνο με τα λόγια, αλλά κυρίως με τη ζωή του.
Πριν να συναντήω το Χριστό αντίκρισα και αναγνώρισα τη μιζέρια που είχα μέσα μου.Όταν έμαθα να λέω τη νοερά προσευχή γνώρισα καλύτερα τι υπάρχει μέσα μου. Φωτίστηκε η ψυχή μου και μπόρεσα να δω καθαρά πού βρίσκομαι, όχι πού νόμιζα ότι βρίσκομαι. Είδα καθαρά τις πράξεις μου, την πορεία μου. Δεν έχουν τόση αξία τα μάτια του σώματος, όση έχουν τα μάτια της ψυχής. Αυτά πρέπει να φωτιστούν κι ας είναι τα άλλα κλειστά...".
Βιωματική θεολογία και διδασκαλία που τη ρουφήξαμε όπως η ξερή γη την ευλογία της βροχής. Μακάρι να γευθούμε κι εμείς λίγη από την ευτυχία του π.Θεόφιλου και να δούμε κάτι λίγο απ' αυτά που βλέπει και χαίρεται η φωτισμένη του ψυχή.

Μια άποψη του Καθολικού της Μονής με τον όμορφο κήπο

Παντού καλόγουστες λουλουδοστόλιστες γωνιές

Σταυρός η ωραιότης της εκκλησίας

χαρακτηριστικός ρουμάνικος σταυρός


Σταυρός, ο φύλαξ πάσης της οικουμένης
Σταυρός η ωραιότης της Εκκλησίας
Σταυρός βασιλέων το κραταίωμα
Σταυρός πιστών το στήριγμα
Σταυρός αγγέλων η δόξα και
των δαιμόνων το τραύμα

Τσαουσέσκου τα παλάτια

Παραθέτω δυο φωτογραφίες για να δώσω μια εικόνα του τεράστιου κτιρίου που ετοίμασε για τον εαυτό του ο Τσαουσέσκου. Δεν πρόλαβε να εγκατασταθεί. Τον πρόλαβε ο θάνατος κι επιβεβαιώθηκε εκείνη η παραβολή του Κυρίου "Αφρον, άφρον, ταύτη τη νυκτί την ψυχήν σου απαιτούσιν από σου, ά δε ητοίμασας τίνι έσται;"

Μια μικρή ιδέα του τεράστιου κτιρίου

Αλαζονεία

Βρεθήκαμε πριν δεκαπέντε περίπου ημέρες στη Ρουμανία, σε προσκυνηματική εκδρομή στα Μοναστήρια της Μπουκοβίνα και της Μολδαβίας. Θα δοθεί ευκαιρία να γράψουμε και γι' αυτά. Σήμερα θέλω να γράψω δυο λόγια για την αλαζονεία του Τσαουσέσκου, αλλά κυρίως για την απάντηση του Θεού σ' αυτήν. Πιο πολύ για να εφαρμόσουμε το δίδαγμα στη δική μας ζωή που κατά μία κλίμακα έχει πολλά στοιχεία αλαζονείας.

Ο Τσαουσέσκου αφού ισοπέδωσε μια τεράστια περιοχή στο κέντρο του Βουκουρεστίου γκρεμίζοντας ωραιότατα νεοκλασικά κτίρια, αλλά και εκκλησιές και μοναστήρια έχτισε για τον εαυτό του ένα κυριολεκτικά "απέραντο" παλάτι. Κτίσμα τριακοσίων εξήντα πέντε στρεμμάτων!!! Ήθελε να ξεπεράσει τα παλάτια της Κίνας και της Ρωσίας. Έχτισε επίσης άλλο ένα λίγο μικρότερο για τη γυναίκα του ακριβώς απέναντι και λίγο πιο κάτω άλλα τρία τεράστια για τα τρία παιδιά του.

Όταν τέλειωσε το δικό του παλάτι, πριν το επιπλώσει και βέβαια πριν εγκατασταθεί και το "χαρεί", ξέσπασε η Επανάσταση του Δεκεμβρίου 1989. Οι ταλαιπωρημένοι και στερημένοι Ρουμάνοι βγήκαν στους δρόμους και διαδήλωναν την αντίθεσή τους στ τυραννικό καθεστώς γονατιστοί, απαγγέλλοντας το "Πάτερ ημών". Ο τύραννος έδωσε εντολή να χτυπηθούν. Χίλιοι ογδόντα νεκροί-μάρτυρες σε ένα βράδυ. Ο ίδιος βγαίνει σε έναν εξώστη να μιλήσει και να κατευνάσει τα πλήθη τρέφοντας ακόμη την ψευδαίσθηση ότι έχει λαϊκό έρεισμα. Καταλαβαίνει όμως ότι το ποτάμι της λαϊκής οργής θα τον πνίξει και καλεί το ελικόπτερό του να τον παραλάβει και να τον πάει στο αεροδρόμιο. Σκοπεύει να διαφύγει με τη γυναίκα του στην Περσία όπου ήδη έχει στείλει τους θησαυρούς του -ό,τι έκλεψε δηλαδή επί χρόνια από τον ρουμανικό λαό. Ο πιλότος του ελικοπτέρου είναι με τους επαναστάτες, γι' αυτό τους παρατάει σ' ενα χωράφι. Βγαίνουν στο δρόμο και κάνουν ωτοστόπ. Τους παίρνει ένα αυτοκίνητο αλλά μένει από βενζίνη, γιατί σύμφωνα με τα κομμουνιστικά μέτρα του ίδιου του Τσαουσέσκου κάθε αυτοκίνητο μπορούσε να βάζει με το δελτίο ελάχιστη ποσότητα βενζίνης το μήνα. Πάλι στο δρόμο ο Νικολάε και η 'Ελενα. Αυτή τη φορά τους παραλαμβάνει περιπολικό που τους οδηγεί σε στρατόπεδο. Σε δυο-τρία εικοσιτετράωρα δικάζονται με συνοπτικές διαδικασίες και εκτελούνται αμέσως για να περισταλεί η λαϊκή εξέγερση και να μην εξαπλωθεί η αναρχία και η βία.

Μετά το θάνατό του το τεράστιο κτίριο που προόριζε για τον εαυτό του προβληματίζει το διάδοχο καθεστώς. Δεν ξέρουν τι να το κάνουν, πώς να το χρησιμοποιήσουν. Είναι όχι απλά τεράστιο, είναι "άπειρο". Σήμερα σε μικρό του μέρος στεγάζεται το Κοινοβούλιο (Βουλή και Γερουσία) και στην αυλή του σχεδιάζεται να ανεγερθεί... ο μεγαλύτερος ναός του κόσμου που θα χωρά πολλές χιλιάδες πιστούς Χριστιανούς...

Ποια είναι τα σχέδια των ανθρώπων και ποια η απάντηση του Θεού;

Μήπως η ιστορία θυμίζει τον Πύργο της Βαβέλ, ή τον Τιτανικό, ή το Challenger ή τους Δίδυμους Πύργους; Ας προβληματιστεί ο καθένας κατά συνείδηση κι ας μη μείνουμε στην κρίση των άλλων. Μήπως κάθε φορά που αγωνιζόμαστε για κάτι που ξεπερνά τις ανάγκες μας ή αδικεί κάποιους άλλους, γινόμαστε αλαζόνες "έν τινι μέτρω";



Και μια φιλοσοφική-σκωπτική παραϋμνολογία σε ήχο Γ΄:

"Τσαουσέσκου τα παλάτια, της αλαζονείας η απόδειξις.

Τριακόσια πέντε και εξήκοντα στρέμματα δι' εαυτόν

πλείστα έτι της συζύγου και των τέκνων του.

Ο Θεός όμως υπερηφάνοις αντιτάσσεται,

εν μιά στιγμή απώλετο πλούτος άπας και ο βίος.

Πού ενδιαιτάται νυν ο δύστηνος, τίνος κατεξουσιάζει

και τι πλέον προσδοκά ο ματαιόδοξος".